મધ્ય પૂર્વના તણાવ વચ્ચે ભારત માટે ગોલ્ડન ચાન્સ: ઉર્જા ક્ષેત્રે સુધારાની મોટી તક

ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સુધારા માટે પ્રેરણા

મધ્ય પૂર્વમાં વધતા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને સપ્લાય ચેઇનમાં જોખમો ભારતને તેના ઉર્જા ક્ષેત્રના ભાવ નિર્ધારણમાં મોટા ફેરફારો લાવવા માટે પ્રેરિત કરી રહ્યા છે. વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં અસ્થિરતા અને રૂપિયાના મૂલ્યમાં ઘટાડાના જોખમોને જોતાં, ઉર્જાના ભાવમાં સુધારા કરવા એ ભારતની લાંબા ગાળાની આર્થિક મજબૂતી અને ઉર્જા સુરક્ષા માટે અત્યંત જરૂરી બન્યું છે. વર્તમાન સમયમાં, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $85-$90 પ્રતિ બેરલની આસપાસ છે, જ્યારે USD/INR નો ભાવ લગભગ 83 પર છે.

ઘરગથ્થુ અને ઔદ્યોગિક વીજળીના ભાવમાં મોટો તફાવત

એક્સિસ બેંકના ચીફ ઇકોનોમિસ્ટ નીલકંઠ મિશ્રાએ ભારતમાં ઉર્જાના ભાવો અંગે એક મોટો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે, જ્યાં ઘરગથ્થુ અને ખેતીવાડી ક્ષેત્રે વીજળીના ભાવો વિશ્વમાં સૌથી ઓછા છે (જે એક સામાજિક પ્રાથમિકતા છે), ત્યાં બીજી તરફ ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી વપરાશકર્તાઓને વિશ્વમાં સૌથી વધુ ઊંચા ભાવો ચૂકવવા પડે છે. મિશ્રાના મતે, આ ગેપ ઔદ્યોગિક સ્પર્ધાત્મકતા અને રોજગારી સર્જનને અવરોધે છે. ભારત જેવા ઉર્જા આયાત કરતા દેશ માટે, આર્થિક વિકાસને વેગ આપવા અને નાગરિકોને મજબૂત અર્થતંત્રનો લાભ પહોંચાડવા માટે ઉર્જાને પરવડે તેવી બનાવવી નિર્ણાયક છે.

કાર્યક્ષમતા સુધારવાની જરૂરિયાત

મિશ્રાએ 1970ના દાયકામાં જાપાન દ્વારા થયેલા ઉર્જા આંચકાઓનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, જાપાને ઉર્જા કાર્યક્ષમતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને ભારત કરતાં પ્રતિ યુનિટ ઉર્જા દીઠ 4 ગણું વધારે GDP મેળવ્યું. આ દર્શાવે છે કે કાર્યક્ષમતામાં સુધારા માટે ઘણી મોટી જગ્યા છે, જેને મિશ્રા સીધી રીતે ભાવ નિર્ધારણ સાથે જોડે છે. આ ભાવ સુધારા માત્ર ખર્ચ ઘટાડવા માટે જ નહીં, પરંતુ વધુ કાર્યક્ષમતા અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પણ જરૂરી છે.

ચલણના જોખમો અને ઉદ્યોગો પર દબાણ

મિશ્રાએ ચલણના જોખમો અંગે પણ ચેતવણી આપી છે. તેમણે અનુમાન લગાવ્યું છે કે જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ સતત $110 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી જાય, તો ભારતીય રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે ₹100 સુધી ગબડી શકે છે. આનાથી આયાત ખર્ચ વધશે, ફુગાવો વકરશે અને ઔદ્યોગિક નફા પર વધુ દબાણ આવશે. જે કંપનીઓ પાસે વૈવિધ્યસભર ઉર્જા સ્ત્રોત અથવા વધુ સારી કાર્યક્ષમતા છે, તેઓ આવા વૈશ્વિક આંચકાઓને વધુ અસરકારક રીતે સંભાળી શકશે. ભારતનો પહેલેથી જ ઊંચો ઔદ્યોગિક ઉર્જા ખર્ચ, રૂપિયાના તીવ્ર ઘટાડાની સ્થિતિમાં, પ્રદેશના હરીફોની સરખામણીમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક ગેરલાભનો સામનો કરશે.