ભારતે 2025 માં **$39 બિલિયન** નો ફોરેન ડાયરેક્ટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI) આકર્ષ્યો, જે વાર્ષિક ધોરણે **44%** નો વધારો દર્શાવે છે. જોકે, કુલ રોકાણમાં વૃદ્ધિ થઈ હોવા છતાં, નવા ગ્રીનફિલ્ડ પ્રોજેક્ટની જાહેરાતોમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જે રોકાણકારોના પસંદગીયુક્ત અભિગમને દર્શાવે છે.
ભારતમાં વિદેશી રોકાણનો રેકોર્ડ
વર્ષ 2025 માં ભારતે વિદેશી મૂડીરોકાણમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ફોરેન ડાયરેક્ટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI) $39 બિલિયન સુધી પહોંચ્યું છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીમાં 44% નો જંગી વધારો છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના વેપાર અને વિકાસ સંમેલન (UNCTAD) ના તાજેતરના વર્લ્ડ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ રિપોર્ટ મુજબ, આ આંકડો ભારતની વૈશ્વિક સ્તરે એક મુખ્ય રોકાણ સ્થળ તરીકેની સ્થિતિને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
FDI માં થયેલા આ વધારાનું મુખ્ય કારણ સરકારની સક્રિય નીતિઓ છે. પ્રોડક્શન-લિંક્ડ ઈન્સેન્ટિવ (PLI) યોજનાઓ અને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' જેવી પહેલને કારણે ઉત્પાદન ક્ષેત્ર, ખાસ કરીને એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સમાં રોકાણનો ધસારો વધ્યો છે.
વૈશ્વિક રોકાણનું ચિત્ર
જ્યારે ભારતે મજબૂત FDI પ્રવાહ નોંધાવ્યો, ત્યારે વૈશ્વિક સ્તરે રોકાણનું વાતાવરણ જટિલ રહ્યું. વિશ્વભરમાં FDI પ્રવાહ 6% વધીને $1.6 ટ્રિલિયન થયો. દક્ષિણ એશિયાઈ ક્ષેત્રમાં, કુલ FDI પ્રવાહ $46 બિલિયન સુધી પહોંચ્યો, જેમાં ભારતનો હિસ્સો સૌથી મોટો રહ્યો. આ દર્શાવે છે કે ભારત આ પ્રદેશમાં મૂડી પ્રવાહનું મુખ્ય ચાલકબળ છે, જ્યારે વિકાસશીલ દેશોમાં વૈશ્વિક સ્તરે માત્ર 2% નો નજીવો વધારો જોવા મળ્યો.
ગ્રીનફિલ્ડ પ્રોજેક્ટ્સમાં ઘટાડો
જોકે, કુલ FDI પ્રવાહમાં વધારો થયો હોવા છતાં, UNCTAD ના ડેટા સૂચવે છે કે નવા, એટલે કે 'ગ્રીનફિલ્ડ', પ્રોજેક્ટની જાહેરાતોના સંદર્ભમાં રોકાણકારો વધુ સાવચેત બન્યા છે. 2025 માં, ભારતમાં જાહેર કરાયેલા ગ્રીનફિલ્ડ પ્રોજેક્ટ્સનું કુલ મૂલ્ય ઘટીને આશરે $74 બિલિયન થયું, જે 2024 માં $111 બિલિયન થી વધુ હતું. ખાસ કરીને ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં, જાહેર કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સનું મૂલ્ય $65 બિલિયન થી ઘટીને $27 બિલિયન થયું. મૂડી-આધારિત ઉદ્યોગોમાં આ ઘટાડો સૌથી વધુ સ્પષ્ટ છે, જે વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓને કારણે લાંબા ગાળાના મોટા પ્રોજેક્ટ્સની પ્રતિબદ્ધતાઓને અસર કરી રહ્યું છે.
રોકાણકારો માટે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
બજાર સહભાગીઓ માટે, કુલ FDI પ્રવાહમાં વધારો અને નવા પ્રોજેક્ટની જાહેરાતોમાં ઘટાડો વચ્ચેનો આ તફાવત એક મુખ્ય મુદ્દો છે. FDI માં થયેલો વધારો હાલની કામગીરી અને ચાલુ પ્રોજેક્ટ્સમાં વિશ્વાસ દર્શાવે છે, પરંતુ નવા, મૂડી-આધારિત ઉત્પાદન પ્રોજેક્ટ્સમાં ઘટાડો સૂચવે છે કે વૈશ્વિક રોકાણકારો વધુ સાવધાની દાખવી રહ્યા છે. ભવિષ્યમાં, PLI યોજનાઓની ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં રસ જાળવી રાખવાની અસરકારકતા અને સરકારની નીતિગત સમર્થનને વાસ્તવિક પ્રોજેક્ટ અમલીકરણમાં રૂપાંતરિત કરવાની ક્ષમતા નિર્ણાયક રહેશે. રોકાણકારો ભવિષ્યમાં પ્રોજેક્ટ કમિશનિંગ પરના અપડેટ્સ અને વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિઓના વિકાસ સાથે આવનારા મૂડી પ્રોજેક્ટ્સનું કદ સ્થિર થાય છે કે કેમ તેના પર નજર રાખી શકે છે.