નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં ભારતમાં ગ્રોસ ફોરેન ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI) માં **17.3%** નો નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે, જે **$94.5 બિલિયન** ની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચ્યો છે. ટેકનોલોજી-કેન્દ્રિત નીતિઓ અને પ્રોડક્શન-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજનાઓને કારણે થયેલો આ વિકાસ, વૈશ્વિક ઉત્પાદન શિફ્ટ પર નિર્ભરતા ઘટાડીને આંતરિક ઔદ્યોગિક ક્ષમતા નિર્માણ તરફ એક વ્યૂહાત્મક ફેરફાર સૂચવે છે.
વૈશ્વિક મંદી વચ્ચે પણ ભારતમાં રોકાણનો પ્રવાહ વધ્યો
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન ભારતમાં વિદેશી રોકાણમાં અસાધારણ વૃદ્ધિ જોવા મળી. ગ્રોસ ફોરેન ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI) $94.5 બિલિયન સુધી પહોંચ્યું, જે ગત વર્ષ કરતાં 17.3% નો મોટો ઉછાળો દર્શાવે છે. આ વૃદ્ધિ દર વૈશ્વિક સરેરાશ 6% કરતાં ઘણો વધારે છે, જે દર્શાવે છે કે ભારત માત્ર ચીન જેવા ઉત્પાદન હબના વિકલ્પ તરીકે જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક મૂડી માટે એક અલગ આંતરિક ઇકોસિસ્ટમ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.
સરકારી પહેલ અને ટેકનોલોજી પર ફોકસ
આ રોકાણ વૃદ્ધિનું મુખ્ય કારણ સરકારની ચોક્કસ પહેલ છે, જે રોકાણ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે. પ્રોડક્શન-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજનાઓ, નેશનલ સિંગલ વિન્ડો સિસ્ટમ અને પ્રોજેક્ટ ડેવલપમેન્ટ સેલ્સની સ્થાપનાએ વિદેશી કંપનીઓ માટે વ્યવસાય સ્થાપવાનું સરળ બનાવ્યું છે.
પરંપરાગત ઉદ્યોગો ઉપરાંત, રોકાણનું સ્વરૂપ પણ બદલાઈ રહ્યું છે. તાજેતરના ડેટા સૂચવે છે કે ટેકનોલોજી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભારે ફોકસ છે. Kearney ના સર્વે મુજબ, 40% વૈશ્વિક એક્ઝિક્યુટિવ્સ ભારતના કુશળ પ્રતિભા પૂલને રોકાણનું મુખ્ય કારણ માને છે. આ હાઇ-ટેક અને સેવા-લક્ષી ક્ષેત્રો તરફનું વલણ FDI ની પ્રોફાઇલને બદલી રહ્યું છે.
આર્થિક અસર અંગે ચર્ચા
FDI માં થયેલો વધારો સકારાત્મક સંકેત છે, પરંતુ રોજગારી સર્જન અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે ટેકનોલોજી અને AI-આધારિત રોકાણ પરંપરાગત, શ્રમ-આધારિત ઉત્પાદન જેટલી નોકરીઓ ઊભી કરતું નથી. તેથી, રોકાણકારોએ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે ટેક-આધારિત વૃદ્ધિ ઉત્પાદકતા અને નિકાસ વધારે છે, પરંતુ વ્યાપક આર્થિક લાભો મોટા પ્રમાણમાં રોજગારી આપતા ક્ષેત્રોમાં મૂડીના પ્રવાહ પર આધાર રાખે છે.
વધુમાં, ગ્રીનફિલ્ડ ઉત્પાદન રોકાણમાં 2025 માં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ વૈશ્વિક આર્થિક અસ્થિરતા અને બદલાતી ટેરિફ નીતિઓને કારણે હતું. આ વૈશ્વિક અસ્થિરતા આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઇન પર નિર્ભર કંપનીઓ માટે જોખમી પરિબળ બની શકે છે.
રોકાણકારો માટે ભવિષ્યનો માર્ગ
આગામી ત્રણ વર્ષમાં 88% સર્વેક્ષિત એક્ઝિક્યુટિવ્સે ભારતમાં તેમની હાજરી વધારવાની યોજના બનાવી છે. ભારતીય બજાર માટે, આ વલણની સ્થિરતા નીતિ સ્થિરતા અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસની ગતિ પર નિર્ભર રહેશે. સરકારી મંજૂરીઓ સુવ્યવસ્થિત કરવા અને નિયમનકારી અવરોધો ઘટાડવાના પ્રયાસો રોકાણકારો માટે નિર્ણાયક બનશે.