Whalesbook
ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) માં વધારો: શું છે કારણ?
ભારત તેના ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે, જે ડિસેમ્બર ક્વાર્ટરમાં વધીને 13.2 અબજ ડોલર અથવા GDPના 1.3% પર પહોંચી ગઈ છે. એક વર્ષ પહેલાના 11.3 અબજ ડોલરની સરખામણીમાં આ વધારો મુખ્યત્વે વેપાર ખાધમાં થયેલા વધારાને કારણે છે, જે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં નિકાસમાં ઘટાડો થવાથી આંશિક રીતે પ્રભાવિત થયો છે. ક્વાર્ટર-દર-ક્વાર્ટર ધોરણે આ વધારો જોવા મળ્યો હોવા છતાં, એપ્રિલ-ડિસેમ્બરના સમયગાળા માટે ખાધ ઘટીને 30.1 અબજ ડોલર (GDPના 1%) થઈ છે, જે અગાઉના વર્ષના 36.6 અબજ ડોલર (GDPના 1.3%) ની સરખામણીમાં ઓછી છે.
મંત્રી ગોયલનો વિશ્વાસ અને આર્થિક સ્થિરતા
કેન્દ્રીય મંત્રી પિયુષ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે સરકારી એજન્સીઓ વધતી ખાધને પહોંચી વળવા અને બાહ્ય ક્ષેત્રના જોખમોનું સંચાલન કરવા માટે સંયુક્ત રીતે પગલાં લઈ રહી છે. ગોયલે આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો કે ભારત વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓને આર્થિક સુધારા અને મજબૂતીકરણની તકો તરીકે ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. તેમણે ઉમેર્યું કે તમામ સરકારી વિભાગો વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓના કારણે ઉદ્ભવતા આર્થિક પડકારો પર એકસાથે કામ કરી રહ્યા છે. સરકાર મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિરતા માટે પગલાં લેવાનું વિચારી રહી છે, ભલે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર મુશ્કેલ હોય, પરંતુ ભારત તેના પડકારોને પાર કરી શકે તેવો વિશ્વાસ છે. અહેવાલો સૂચવે છે કે ઊંચા તેલના ભાવને કારણે FY27 સુધીમાં CAD GDPના 2.3% સુધી પહોંચી શકે છે, અને આ નાણાકીય વર્ષ માટે 65 અબજ ડોલરની પેમેન્ટ બેલેન્સ ખાધનો અંદાજ છે.
વેપાર ખાધ અને અમેરિકા સાથેના સંબંધો
CAD માં વધારામાં ફાળો આપતી વેપાર ખાધમાં થયેલો વધારો આંશિક રીતે યુ.એસ.માં નિકાસમાં ઘટાડાને કારણે છે. 2024 માટે, યુ.એસ.એ. ભારત સાથે 46 અબજ ડોલરની ગુડ્સ ટ્રેડ ડેફિસિટ નોંધાવી. યુ.એસ.ની ભારતમાં આયાત 4.5% વધીને 87 અબજ ડોલર થઈ, જ્યારે યુ.એસ.ની ભારતમાંથી નિકાસ 3.4% વધીને 42 અબજ ડોલર થઈ. જો મૂડી પ્રવાહ વધતી જતી વેપાર અને ચાલુ ખાતાની ખાધ સાથે તાલ મિલાવી શકશે નહીં તો ભારતની બાહ્ય નાણાકીય સ્થિતિ અંગે ચિંતાઓ યથાવત છે. વિશ્લેષકો બિન-આવશ્યક આયાત, જેમ કે સોના, પર નિયંત્રણ અને ઇંધણના ભાવમાં સંભવિત ગોઠવણ જેવી વ્યૂહરચનાઓ સૂચવે છે. ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પર ભારતની નિર્ભરતા તેના ચાલુ ખાતાની ખાધનું મુખ્ય કારણ છે.
લાંબા ગાળાના જોખમો અને નીતિગત પગલાં
જ્યારે ભારતના ચાલુ ખાતાની ખાધ લાંબા ગાળે મધ્યમ રહી છે, તાજેતરનો ત્રિમાસિક વધારો અને ભવિષ્યમાં સંભવિત વૃદ્ધિ જોખમો ઉભા કરે છે. ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઇલ જેવી આયાતી ઉર્જા પર નિર્ભરતા એક માળખાકીય નબળાઈ છે. ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ દ્વારા તીવ્ર બનેલા ઊંચા વૈશ્વિક તેલના ભાવ વિદેશી વિનિમય અનામત પર દબાણ લાવી શકે છે. HSBC આગાહી કરે છે કે સતત ઊંચા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને બાહ્ય દબાણને કારણે, FY27 માં ભારતની CAD GDP ના 2.3% સુધી પહોંચી શકે છે, જે FY26 માં અંદાજિત 0.9% થી વધુ છે. વધુ વિસ્તૃત BoP ખાધ રૂપિયાની સ્થિરતાને પણ અસર કરી શકે છે, આયાતને વધુ મોંઘી બનાવી શકે છે અને સંભવિતપણે ફુગાવાને વધારી શકે છે. જોકે ભારતમાં નોંધપાત્ર વિદેશી વિનિમય અનામત છે, તેમ છતાં સતત મૂલ્યાંકનો સૂચવે છે કે જો મૂડી પ્રવાહ વધતી જતી ખાધને પૂરતા પ્રમાણમાં આવરી લેશે નહીં તો સંભવિત દબાણ આવી શકે છે.
મંત્રી ગોયલનું આંતર-એજન્સી ટીમવર્ક પર ધ્યાન અને પડકારોને પહોંચી વળવામાં આત્મવિશ્વાસ, CAD ના સંચાલન માટે એક સક્રિય વ્યૂહરચના દર્શાવે છે. સંભવિત નીતિગત પગલાંઓમાં બિન-આવશ્યક આયાત ઘટાડવી, વિદેશી મૂડી આકર્ષવી અને ઇંધણના ભાવમાં ગોઠવણ કરવી શામેલ હોઈ શકે છે. વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓને સુધારા અને મજબૂત સપ્લાય ચેઇન દ્વારા તકોમાં ફેરવવાનો સરકારનો ઉદ્દેશ્ય આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા માટેની વ્યૂહરચના પ્રકાશિત કરે છે. મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિરતા જાળવવા માટે ચાલુ ખાતાની ખાધ અને મૂડી ખાતાના પ્રવાહ બંને પર સતત ધ્યાન આપવાની જરૂર પડશે.