પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલું સંકટ અને તેના કારણે આસમાને પહોંચેલા શિપિંગ (Freight) ખર્ચ સામે ભારતીય નિકાસકારોને તાત્કાલિક રાહત આપવા માટે, સરકારે RoDTEP સ્કીમને આગામી 6 મહિના માટે, એટલે કે 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી લંબાવી દીધી છે. આ નિર્ણય નિકાસકારોને મોટી મુશ્કેલીમાંથી થોડી રાહત આપશે, પરંતુ તેની ટૂંકી અવધિને કારણે નીતિગત સ્થિરતા અંગે ચિંતાઓ વધી રહી છે.
હકીકતમાં, પશ્ચિમ એશિયા સંકટને કારણે કન્ટેનર ફ્રેટ રેટમાં 250-300% સુધીનો જંગી વધારો જોવા મળ્યો છે. આના કારણે એશિયા-પશ્ચિમ એશિયા જેવા મુખ્ય રૂટ પર ફ્રેટ રેટ $1,200-$1,800 પ્રતિ FEU (Forty-Foot Equivalent Unit) થી વધીને $3,500-$4,500 પ્રતિ FEU થઈ ગયા છે. આ વધારાના ખર્ચને કારણે કાપડ અને ચામડા જેવા મજૂર-આધારિત ઉદ્યોગોના નફા પર ગંભીર અસર પડી રહી છે. RoDTEP સ્કીમ નિકાસ પર લાગતા ડ્યુટી અને ટેક્સમાં રાહત આપે છે, પરંતુ તેના વારંવાર ટૂંકા ગાળાના નવીનીકરણને કારણે વેપારીઓ માટે લાંબા ગાળાનું આયોજન કરવું અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના એપ્રિલ-ફેબ્રુઆરી સમયગાળામાં કુલ માલ અને સેવા નિકાસમાં 5.79% નો વધારો થઈને ₹790.86 બિલિયન થયો હોવા છતાં, ફેબ્રુઆરી 2026 માં માલસામાન નિકાસમાં નજીવો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જે આ ક્ષેત્રની નબળાઈ દર્શાવે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે, ભારતનો નિકાસ સહાય અભિગમ અન્ય દેશોની તુલનામાં ટૂંકા ગાળાનો અને પ્રતિક્રિયાત્મક જણાય છે. જર્મની અને ફ્રાન્સ જેવા દેશો વધુ સંકલિત નાણાકીય પ્રોત્સાહનો અને સરળ નિકાસ ધિરાણ પ્રદાન કરે છે. જ્યારે ચીન, બાંગ્લાદેશ અને વિયેતનામ જેવા દેશો તેમની સ્થિર નીતિઓ દ્વારા સ્પર્ધાત્મક લાભ મેળવે છે. RoDTEP સ્કીમમાં પણ તાજેતરમાં 23 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ 50% રેટ કટ કરવામાં આવ્યો હતો, જે માત્ર એક મહિનામાં જ પાછો ખેંચી લેવાયો હતો. આ પ્રકારની અણધારી નીતિઓ લાંબા ગાળાના વ્યવસાયિક આયોજનને અવરોધે છે, ખાસ કરીને જ્યારે ભારત 2030 સુધીમાં ₹2 ટ્રિલિયન નિકાસનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. યુકે, યુરોપિયન યુનિયન અને યુએસ સાથે નવા ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સ (FTAs) નો લાભ લેવા માટે પણ સ્થિર નીતિ સંકેતો જરૂરી છે, જે ટૂંકી RoDTEP એક્સ્ટેન્શન આપી શકતી નથી. MSME માટે ₹45,000 કરોડ નું પેકેજ જેવી અન્ય સહાયક યોજનાઓ હોવા છતાં, નીતિઓની ટૂંકી અવધિનો મૂળભૂત પ્રશ્ન યથાવત છે.
આ વારંવાર થતી ટૂંકી એક્સ્ટેન્શન્સ દર્શાવે છે કે સ્થિર અને અનુમાનિત નીતિ વાતાવરણ બનાવવામાં મુશ્કેલી આવી રહી છે. આનાથી વ્યવસાયો પર ઊંચા સંચાલન ખર્ચનો બોજ આવે છે અને તેઓ વ્યૂહાત્મક રોકાણોને મુલતવી રાખવા મજબૂર બને છે. માઈક્રો, સ્મોલ અને મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ (MSMEs) માટે આ અનિશ્ચિતતા ખાસ કરીને પડકારજનક છે. આ પ્રતિક્રિયાત્મક નીતિ અભિગમ, સ્થિર પ્રોત્સાહનો આપતા સ્પર્ધકોથી વિપરીત, ભારતને વૈશ્વિક વેપારમાં પાછળ પાડી શકે છે.
Federation of Indian Export Organisations (FIEO) જેવા ઉદ્યોગ સંગઠનોએ સરકારને લાંબા ગાળાની એક્સ્ટેન્શન્સ અને વધુ નીતિગત સ્થિરતા પ્રદાન કરવા વિનંતી કરી છે. તેઓ માને છે કે વર્તમાન 6 મહિના નો સમય નિકાસ ઓર્ડરના લાંબા લીડ ટાઈમનું આયોજન કરવા માટે અપૂરતો છે. જ્યારે RoDTEP એક્સ્ટેન્શન તાત્કાલિક રાહત આપે છે, ત્યારે નિકાસકારો વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતાને ખરેખર પ્રોત્સાહન આપવા માટે અનુમાનિત નીતિ માળખાની સ્પષ્ટપણે અપેક્ષા રાખે છે.