ભારતની નિકાસમાં એપ્રિલમાં તેજી, પણ પશ્ચિમ એશિયા સંકટને કારણે ખર્ચમાં વધારો!

માર્ચ મહિનામાં, ભારતીય વેપારી નિકાસ 7.4% ઘટીને $38.92 અબજ ડોલર રહી હતી. ખાસ કરીને, પશ્ચિમ એશિયા પ્રદેશ સાથેનો વેપાર સંઘર્ષને કારણે નોંધપાત્ર રીતે ઘટ્યો હતો, જેમાં નિકાસ 57.95% અને આયાત 51.64% સુધી ગગડી ગઈ હતી. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની નજીક ચાલી રહેલા અશાંતિપૂર્ણ સંજોગોને કારણે નિકાસકારોને લાંબા અને વધુ ખર્ચાળ માર્ગો, જેમ કે કેપ ઓફ ગુડ હોપ, પરથી માલ મોકલવાની ફરજ પડી રહી છે. આનાથી માલ પહોંચાડવામાં 12-15 દિવસ વધુ લાગે છે અને શિપિંગ ખર્ચ તેમજ વોર રિસ્ક ઈન્શ્યોરન્સ (War Risk Insurance)માં ભારે વધારો થયો છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, પ્રતિ કન્ટેનર $4,000 સુધીના ઇમરજન્સી સરચાર્જ પણ લગાવવામાં આવી રહ્યા છે, જે નિકાસકારોના માર્જિનને અસર કરી રહ્યું છે.

જોકે, એકંદરે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે, ભારતીય વેપારી નિકાસ 4.22% વધીને રેકોર્ડ $860 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી છે. જ્યારે ભારતમાં પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક હતી, ત્યારે થાઈલેન્ડની નિકાસ માર્ચ 2026માં 18.7% નો મજબૂત વૃદ્ધિ દર નોંધાવ્યો હતો, અને ચીને પણ માર્ચમાં રસાયણોની નિકાસમાં વધારો કર્યો હતો. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે, ભારત-યુએસ દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર (India-US Bilateral Trade Agreement) પર પણ પ્રગતિ થઈ રહી છે, જે મજૂર-આધારિત અને કૃષિ ક્ષેત્રોને પ્રોત્સાહન આપવાની અપેક્ષા છે. વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) પણ FY 2025-26 માં $90 અબજ ડોલર કરતાં વધુ રહેવાની ધારણા છે, જે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ દર્શાવે છે.

મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ઊર્જા, ખાતરો અને કાચા માલના પુરવઠામાં વિક્ષેપ આવ્યો છે, જેના કારણે ખર્ચ વધી રહ્યો છે અને વેપાર નબળો પડી રહ્યો છે. આની સીધી અસર માર્ચ મહિનામાં હોલસેલ ફુગાવા પર જોવા મળી, જે વધીને 3.88% થયો. જો ઊર્જાના ભાવ ઊંચા રહેશે, તો વેપાર ખાધ, જે માર્ચમાં ઘટીને $2.44 અબજ ડોલર થઈ હતી, તે ફરી વધી શકે છે. HSBC જેવા વિશ્લેષકો પણ ચેતવણી આપે છે કે ઊંચા ઊર્જા ભાવને કારણે વેપાર ખાધમાં વધારો ટાળવો મુશ્કેલ બની શકે છે.

એપ્રિલની શરૂઆતના નિકાસ આંકડા આશાવાદી છે, પરંતુ માર્ચ મહિનામાં પશ્ચિમ એશિયાઈ બજારોમાંથી થતી નિકાસમાં 50% થી વધુનો ઘટાડો ભારતની નિકાસ ક્ષેત્રની નબળાઈ દર્શાવે છે. ખાસ કરીને, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પાસેથી માલસામાનને વાળવા એ એક ખર્ચાળ આવશ્યકતા બની ગઈ છે, જે સીધી રીતે નિકાસની સ્પર્ધાત્મકતા અને નફાકારકતાને અસર કરે છે. નાશવંત વસ્તુઓના નિકાસકારોને વધુ જોખમોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. જ્યારે સેવાઓની નિકાસ મજબૂત રહી છે, ત્યારે માલસામાનની નિકાસમાં ધીમી ગતિ વૈશ્વિક માંગ અને અસ્થિર કોમોડિટી ભાવોને કારણે દબાણ સૂચવે છે. ભારત 12 FTAs (ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સ) પર વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે અને નવા વેપાર કરારો દ્વારા બજારની સુલભતા વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જોકે, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ ભારત માટે સતત જોખમ ઊભું કરી રહ્યો છે.