એપ્રિલ મહિનાના ડેટા દર્શાવે છે કે ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર એક મિશ્ર ચિત્ર રજૂ કરી રહ્યું છે. ભલે નિકાસ ઓર્ડર્સ (Export Orders) વૃદ્ધિને વેગ આપી રહ્યા છે, પરંતુ ઘરેલું માંગ (Domestic Demand)માં નરમાઈ અને વધતા ખર્ચાઓ (Rising Costs) ઉત્પાદકો માટે મોટી ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. HSBC PMI 54.7 પર પહોંચ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે ઉત્પાદકો પડકારજનક વાતાવરણમાં કામગીરી કરી રહ્યા છે.
માંગના બે પાસાં: નિકાસ ચમકી, સ્થાનિક બજાર સુસ્ત
ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર હવે નિકાસ પર વધુ નિર્ભર બની રહ્યું છે. એપ્રિલમાં નવા નિકાસ ઓર્ડર્સ સાત મહિનાની ટોચે પહોંચ્યા હતા, જે વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાંથી મજબૂત માંગ સૂચવે છે. આ વૈશ્વિક માંગએ એક મહત્વપૂર્ણ ટેકો પૂરો પાડ્યો, જે સ્થાનિક નવા ઓર્ડર્સ અને ઉત્પાદનમાં થયેલી નરમાઈથી તદ્દન વિપરીત છે. સ્થાનિક નવા ઓર્ડર્સ અને ઉત્પાદન વૃદ્ધિ છેલ્લા ત્રણ-એક-અડધા વર્ષોમાં સૌથી ધીમી ગતિએ રહી છે.
મધ્ય પૂર્વ સંઘર્ષથી ઇંધણ અને કાચા માલના ખર્ચમાં ઉછાળો
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવની સીધી અસર ભારતીય ઉત્પાદકો પર પડી રહી છે. એલ્યુમિનિયમ, રસાયણો અને ઇંધણ જેવા કોમોડિટીના ભાવમાં થયેલા જબરદસ્ત વધારાને કારણે, કાચા માલના ખર્ચમાં ઓગસ્ટ 2022 પછીનો સૌથી મોટો વધારો નોંધાયો છે. આના પરિણામે, ઉત્પાદકોને ઊંચા ખર્ચનો અમુક હિસ્સો ગ્રાહકો પર નાખવાની ફરજ પડી છે, જેના કારણે ઉત્પાદન ખર્ચ (Output Price Inflation) છ મહિનાની ટોચે પહોંચી ગયો છે. આ સ્થિતિ માર્જિન માટે મોટો ખતરો ઊભો કરે છે, કારણ કે સ્પર્ધાત્મક પરિસ્થિતિઓ અને ગ્રાહકો દ્વારા ભાવ વધારાને મંજૂર કરવામાં ખચકાટને કારણે ખર્ચને સંપૂર્ણપણે પસાર કરી શકાતો નથી.
વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષ્ય: સમાન દબાણ
વૈશ્વિક સ્તરે, એપ્રિલમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રવૃત્તિમાં પણ સમાન ખર્ચ દબાણ જોવા મળ્યું. જ્યારે ચીનનો મેન્યુફેક્ચરિંગ PMI 50.3 પર સ્થિર રહ્યો, જે વિસ્તરણ સૂચવે છે, ત્યારે માર્ચમાં વૈશ્વિક PMI 51.8 નોંધાયો હતો. ભારતનું પ્રદર્શન, નિકાસ સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવતું હોવા છતાં, આ વૈશ્વિક પેટર્નને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
રોજગારીમાં તેજી, ભવિષ્ય માટે સાવચેતી
આ દબાણ વચ્ચે પણ, રોજગારીમાં વૃદ્ધિ જોવા મળી છે, જે છેલ્લા દસ મહિનામાં સૌથી ઝડપી રહી છે. ઉત્પાદકો ભવિષ્યના પ્રોજેક્ટ્સ અને ઓર્ડર બુકને આધારે સાવચેતીભર્યા આશાવાદ દર્શાવી રહ્યા છે.
ભવિષ્યની સંભાવનાઓ અને જોખમો
ભવિષ્યની વાત કરીએ તો, ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ આઉટપુટ FY26 સુધીમાં US$1 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચવાની સંભાવના છે અને બજારનું કદ 2026 સુધીમાં USD 1.74 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે, જે 7.26% ના CAGR થી વધી રહ્યું છે. જોકે, આ આશાવાદી દૃષ્ટિકોણ આંતરરાષ્ટ્રીય ફુગાવા અને ઘરેલું માંગને ફરીથી જીવંત કરવાના બેવડા પડકારોને અસરકારક રીતે સંચાલિત કરવા પર આધાર રાખે છે. 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' પહેલ પણ અમુક અસમાનતાઓ અને બજારની અસ્થિરતાના પડકારોનો સામનો કરી રહી છે.
