ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ માટે નવી આવક વ્યૂહરચના
ભારતમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડિંગને વેગ આપવા માટે રચાયેલ નવી કર પ્રણાલીનો એક મુખ્ય નાણાકીય પ્રસ્તાવ સામે આવ્યો છે. આ ખ્યાલ 'મલ્ટીપલ ઓફ 10' (10 ગણા) સિદ્ધાંત પર આધારિત છે, જ્યાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્ર માટે જરૂરી વિવિધ માલસામાન અને સેવાઓ પર એક વિશેષ ચાર્જ, જેને કર, સેસ અથવા સરચાર્જ કહેવાય છે, તે લાદવામાં આવશે. આ અભિગમનો ઉદ્દેશ્ય, ઘણી આવશ્યક સેવાઓની માંગની ભાવ પ્રત્યેની ઓછી સંવેદનશીલતા (price inelasticity) નો લાભ લઈને આવક ઉત્પન્ન કરવાનો છે, જે ગ્રાહક ખર્ચ પર ન્યૂનતમ અસર કરશે [cite: A, B]. પ્રસ્તાવ મુજબ, આનાથી વાર્ષિક આશરે ₹20,000 કરોડની આવક થવાની અપેક્ષા છે, જ્યારે ફુગાવાની ચિંતાઓ ઓછી રહેશે [cite: A, B]. આ આર્થિક વિકાસ માટે નિર્ણાયક એવા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને સુધારવાના સરકારના ચાલુ પ્રયાસો સાથે સુસંગત છે.
ભારતના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડિંગ ગેપને દૂર કરવું
ભારત તેના મહત્વાકાંક્ષી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ લક્ષ્યોને પૂર્ણ કરવામાં નોંધપાત્ર પડકારનો સામનો કરી રહ્યું છે, જેમાં ટ્રિલિયન રૂપિયાના રોકાણની જરૂર હોવાનો અંદાજ છે. સરકારે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખર્ચને પ્રાથમિકતા આપી છે, તાજેતરના વર્ષોમાં મૂડી ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે, તેમ છતાં નોંધપાત્ર નાણાકીય તફાવત યથાવત છે, જેના માટે પરંપરાગત કર આવક ઉપરાંત નવીન ભંડોળ ઉકેલોની જરૂર છે. સરકારે પહેલેથી જ રસ્તાઓના વિકાસ જેવા ચોક્કસ હેતુઓ માટે, પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પર 'રોડ એન્ડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસ' જેવા વર્તમાન માધ્યમો (cesses and surcharges) નો ઉપયોગ કર્યો છે. પ્રસ્તાવિત 'મલ્ટીપલ ઓફ 10' લેવીને આ વ્યૂહરચનાનું વિસ્તરણ ગણી શકાય, જેનો ઉદ્દેશ્ય અંતિમ વપરાશકર્તાઓ પર વધુ પડતો બોજ નાખ્યા વિના અથવા વપરાશની પેટર્નને નોંધપાત્ર રીતે અસર કર્યા વિના મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સ માટે સમર્પિત આવક સ્ત્રોત બનાવવાનો છે [cite: A, B].