જાન્યુઆરી 2025 થી અત્યાર સુધીમાં Foreign Portfolio Investors (FPIs) એ ભારતીય બજારમાંથી **₹4.74 લાખ કરોડ** થી વધુ રકમ પાછી ખેંચી લીધી છે. શું આ માતબર રકમ પાછી ખેંચવા પાછળનું કારણ ભારતનું ટેક્સ સ્ટ્રક્ચર છે? ઇન્વેસ્ટર્સ અત્યારે **12.5%** લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સ અને અન્ય લેવીઝ (Levies) ને કારણે મૂંઝવણમાં છે.
વર્ષ 2025 ની શરૂઆતથી જ ભારતીય શેરબજારમાંથી વિદેશી રોકાણકારોની સતત એક્ઝિટ જોવા મળી રહી છે. ₹4.74 લાખ કરોડ જેવી મોટી રકમ બહાર જવાથી દેશના ટેક્સ ફ્રેમવર્ક પર ગંભીર સવાલો ઉભા થયા છે. ગ્લોબલ પોર્ટફોલિયો મેનેજર્સ માટે હાલના ટેક્સના દર—જેમાં 12.5% લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ અને 20% શોર્ટ ટર્મ લેવી તથા સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) નો સમાવેશ થાય છે—તે ચોખ્ખા વળતરમાં મોટો કાપ મૂકે છે. પરિણામે, સિંગાપોર કે હોંગકોંગ જેવા દેશોના ટેક્સ સ્ટ્રક્ચર વધુ આકર્ષક લાગે છે.
માત્ર ટેક્સ જ નહીં, અન્ય પડકારો પણ છે
માત્ર ટેક્સના આંકડા જ નહીં, પરંતુ કરન્સી વોલેટાલિટી (રૂપિયાનું ઘસાતું મૂલ્ય) પણ વિદેશી રોકાણકારો માટે મોટી ચિંતાનો વિષય છે. જ્યારે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્યારે ટેક્સ લાગુ થાય તે પહેલાં જ રોકાણકારોનું વળતર ઘટી જાય છે. આ સ્થિતિમાં, ભારતીય બજારના ઊંચા વેલ્યુએશનને જોતા, ગ્લોબલ ઇન્વેસ્ટર્સ હવે મજબૂત ગ્રોથના સંકેતો શોધવા માંગે છે.
FY2024-25 માં કેપિટલ ગેઈન્સ અને STT દ્વારા સરકારે આશરે ₹1.81 લાખ કરોડની આવક મેળવી છે. જો કે, આ એક વ્યૂહાત્મક મૂંઝવણ છે: સરકારની આવક જાળવવી કે પછી બજારમાં લિક્વિડિટી વધારવા માટે ટેક્સ ઘટાડવા?
પોલિસીમાં વિરોધાભાસ
હાલની પોલિસીમાં એક વિરોધાભાસ પણ દેખાય છે; સરકારે સરકારી સિક્યોરિટીઝ (Government Securities) માંથી થતી આવક પર FPIs ને ટેક્સ મુક્તિ આપી છે, જે ઇક્વિટી પરના ભારે ટેક્સની સામે એક મોટી અસમાનતા છે. રોકાણકારો હવે એ જોઈ રહ્યા છે કે શું આગામી સમયમાં ટેક્સના નિયમોમાં કોઈ ફેરફાર થાય છે કે કેમ, કારણ કે ભારતની લાંબા ગાળાની ગ્રોથ સ્ટોરી અકબંધ હોવા છતાં, મૂડીનો ખર્ચ (Cost of Capital) રોકાણના નિર્ણયો બદલી શકે છે.