નવી દિલ્હીમાં ૧૮મી BRICS સમિટના સફળ સમાપન બાદ ભારતે ચીનને અધ્યક્ષપદ સોંપ્યું છે. જોકે, ડિપ્લોમેટિક જીતની સાથે ભારત સામે **$226.1 અબજ**નું વિશાળ ટ્રેડ ડેફિસિટ એક ચિંતાનો વિષય બની રહ્યો છે.
ભારતે આ અઠવાડિયે સત્તાવાર રીતે 2026 માટેનું BRICS અધ્યક્ષપદ ચીનને સોંપ્યું છે. નવી દિલ્હીમાં આયોજિત ૧૮મી સમિટમાં 'નવી દિલ્હી ડિકલેરેશન' દ્વારા ગ્લોબલ સાઉથ અને ઈન્ડસ્ટ્રીયલ કોલાબરેશન પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ સમિટ ભારત માટે તેની રાજદ્વારી મહત્વાકાંક્ષાઓ અને ઘરેલું આર્થિક વાસ્તવિકતા વચ્ચેનું સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ રહી હતી.
રાજદ્વારી સફળતાઓ
સમિટમાં ભારત માટે કેટલીક મહત્વની સિદ્ધિઓ રહી છે. BRICS બ્લોકે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં ભારત અને બ્રાઝીલની કાયમી સદસ્યતા માટેનું સમર્થન ફરી દોહરાવ્યું છે. આ ઉપરાંત, આતંકવાદ વિરોધી મુદ્દા પર પણ ભારતને સામૂહિક સમર્થન મળ્યું છે, જે વ્યૂહાત્મક રીતે મોટી જીત માનવામાં આવે છે.
વધતું ટ્રેડ ડેફિસિટ: એક આર્થિક પડકાર
મુખ્ય આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, BRICS દેશો સાથે ભારતનું મર્ચેન્ડાઇઝ ટ્રેડ ડેફિસિટ નાણાકીય વર્ષ 2026 માં વધીને $226.1 અબજ પર પહોંચ્યું છે, જે વર્ષ 2021 માં માત્ર $74.5 અબજ હતું. આ આંકડો સૂચવે છે કે બ્લોક સાથેના વેપાર સંતુલનમાં ભારત ભારે દબાણ હેઠળ છે, જેમાં ખાસ કરીને ચીન સાથેનું ખાધ $112.16 અબજ જેટલું મોટું છે.
GIFT City માં નવી પહેલ
આ લાંબા ગાળાના આર્થિક ઘર્ષણને દૂર કરવા માટે, સરકારે ગુજરાતના GIFT City ખાતે 'BRICS રિસ્ક લેબ' સ્થાપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતની વીમા અને રિ-ઈન્સ્યોરન્સ ક્ષમતાને વધારીને ગ્લોબલ ફાઈનાન્શિયલ હબ બનાવવાનો છે. આ ઉપરાંત, 'ઈન્ડિયા સેન્ટર ફોર BRICS ઈન્ડસ્ટ્રિયલ કોમ્પિટન્સીઝ' પણ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે.
ભવિષ્યમાં રોકાણકારોની નજર એ બાબત પર રહેશે કે કેવી રીતે આ નવા માળખાકીય ફેરફારો વેપારના દબાણને મેનેજ કરવામાં મદદ કરે છે. સ્થાનિક કરન્સીમાં વેપાર અંગેનો કોઈ નક્કર પ્લાન જાહેર ન થતા, આગામી ક્વાર્ટર્સમાં આર્થિક મોરચે પડકારો યથાવત રહેવાની શક્યતા છે.