ભારતના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં એક મોટી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. દેશની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસ **₹4.24 લાખ કરોડ** પર પહોંચી ગઈ છે, જે છેલ્લા દાયકામાં **11 ગણી** વધી છે. આ વૃદ્ધિમાં મોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરિંગનો મોટો ફાળો રહ્યો છે, જેના કારણે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ગુડ્સ હવે દેશની ત્રીજી સૌથી મોટી નિકાસ શ્રેણી બની ગઈ છે.
મોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરિંગથી વૃદ્ધિને વેગ
આ અસાધારણ વૃદ્ધિનું મુખ્ય કારણ મોબાઇલ ફોન સેગમેન્ટ છે. એક સમયે નિકાસમાં નજીવું યોગદાન આપતો મોબાઇલ ફોન હવે દેશનો સૌથી મોટો નિકાસ ઉત્પાદન બન્યો છે. FY2025-26 માં મોબાઇલ નિકાસ ₹2.59 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી, જે 2014-15 માં માત્ર ₹1,500 કરોડ હતી. આ સાથે, ભારત વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો મોબાઇલ ફોન ઉત્પાદક દેશ બની ગયો છે.
સરકારી નીતિઓ અને રોજગારી
આ વૃદ્ધિમાં સરકારની પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ, ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન (ISM) અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કમ્પોનન્ટ્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ (ECMS) જેવી પહેલોનું મોટું યોગદાન છે. આ યોજનાઓએ મોટા પાયે એસેમ્બલી કામગીરીને આકર્ષવામાં મદદ કરી છે. નિકાસ વૃદ્ધિની સાથે, આ ક્ષેત્રે 12 લાખ નવી રોજગારીઓનું સર્જન કર્યું છે, જેમાં મહિલાઓનો નોંધપાત્ર હિસ્સો છે.
રોકાણકારો માટે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
નિકાસમાં થયેલા આ મોટા ઉછાળા છતાં, રોકાણકારો અને વિશ્લેષકો 'વેલ્યુ એડિશન' પર ધ્યાન આપી રહ્યા છે. હાલમાં, આયાતી કમ્પોનન્ટ્સની એસેમ્બલિંગ મોટી માત્રામાં થઈ રહી છે. આ કારણે, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસમાં વધારા સાથે કાચા માલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક ભાગોની આયાતમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે. જો સ્થાનિક કમ્પોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા વધારવામાં નહીં આવે તો આનાથી ટ્રેડ ડેફિસિટ પર દબાણ આવી શકે છે. આ વૃદ્ધિની ટકાઉપણું PLI જેવી યોજનાઓના અમલીકરણ, સ્થાનિક સ્તરે જટિલ કમ્પોનન્ટ્સના ઉત્પાદન અને વૈશ્વિક માંગ પર નિર્ભર રહેશે.