અર્થશાસ્ત્રીઓ Santosh Mehrotra અને Jajati Parida એ ચેતવણી આપી છે કે ભારત 'ડેમોગ્રાફિક ટ્રેપ' તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. અનૌપચારિક સેલ્ફ-એમ્પ્લોયમેન્ટમાં વધારો રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય છે, કારણ કે લાંબા ગાળાની સ્થિરતા માટે **8-9%** ના GDP ગ્રોથ અને ફોર્મલ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરનું મજબૂત હોવું અનિવાર્ય છે.
ભારત અત્યારે તેના વિશાળ યુવા વસ્તીના ફાયદા, જેને 'ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ' કહેવામાં આવે છે, તેનો ઉપયોગ કરવા માટે એક નિર્ણાયક તબક્કે છે. જો કે, અર્થશાસ્ત્રીઓ Santosh Mehrotra અને Jajati Parida નું તાજેતરનું વિશ્લેષણ ચેતવણી આપે છે કે જો દેશ ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળી અને ફોર્મલ નોકરીઓનું સર્જન કરવામાં નિષ્ફળ જશે, તો આ સંપત્તિ જવાબદારીમાં ફેરવાઈ શકે છે.
લેબર માર્કેટમાં બદલાતી સ્થિતિ
મુખ્ય ચિંતા લેબર માર્કેટના બદલાતા ટ્રેન્ડને લઈને છે. સામાન્ય રીતે વિકસતી અર્થવ્યવસ્થામાં કામદારો ખેતીમાંથી મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા વધુ ઉત્પાદક ક્ષેત્રો તરફ વળે છે, પરંતુ ભારતમાં લોકો અનૌપચારિક કામ તરફ પાછા ફરી રહ્યા છે. ઘણા કામદારો જીવનનિર્વાહ માટે ખેતીમાં પાછા ગયા છે અથવા ઓછા મૂલ્યના સેલ્ફ-એમ્પ્લોયમેન્ટમાં જોડાયા છે, જે અર્થતંત્રની ઉત્પાદકતા કે આવકમાં વધારો દર્શાવતા નથી.
GDP ગ્રોથનો ટાર્ગેટ
રોકાણકારો માટે અહીં સૌથી મહત્વનો આંકડો 8-9% નો વાર્ષિક GDP ગ્રોથ છે. દર વર્ષે લાખો યુવાનો કાર્યબળમાં પ્રવેશી રહ્યા છે, તેમને સમાવી લેવા માટે આટલો ગ્રોથ જરૂરી છે. જો ગ્રોથ આનાથી નીચે રહે તો ફોર્મલ સેક્ટરમાં પૂરતી નોકરીઓ પેદા કરવી મુશ્કેલ બને છે, જેનાથી દેશ વસ્તી વૃદ્ધ થતા પહેલા સમૃદ્ધિના લક્ષ્ય સુધી પહોંચી શકશે નહીં.
ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સ્ટ્રેટેજી અને સ્કિલ્સ
શિક્ષણ અને ઉદ્યોગોની જરૂરિયાતો વચ્ચે મોટી ખાઈ છે. ખાસ કરીને મહિલાઓમાં શિક્ષણનું પ્રમાણ વધ્યું છે, પરંતુ માર્કેટમાં તેમના કૌશલ્યને અનુરૂપ નોકરીઓનો અભાવ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે લેબર-ઇન્ટેન્સિવ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને નાના ઉદ્યોગો માટે ક્રેડિટ એક્સેસ વધારવાથી જ અર્થતંત્રને ઔપચારિક માળખામાં લાવી શકાશે.
રોકાણકારોએ શું મોનિટર કરવું?
ભવિષ્યમાં માર્કેટની હેલ્થ આ માળખાકીય પરિબળો પર નિર્ભર રહેશે. રોકાણકારોએ ખાસ કરીને મેન્યુફેક્ચરિંગ ગ્રોથ રેટ, પ્રાઈવેટ કન્ઝમ્પશન ટ્રેન્ડ્સ અને ફોર્મલ એમ્પ્લોયમેન્ટ ડેટા પર નજર રાખવી જોઈએ. અનૌપચારિક ક્ષેત્રમાંથી હાઈ-વેલ્યુ મેન્યુફેક્ચરિંગ તરફનું સ્થળાંતર જ દેશના કન્ઝ્યુમર અને ફાઇનાન્શિયલ સેક્ટર માટે લાંબા ગાળાના પોઝિટિવ સંકેતો આપશે.