વર્ષ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૬ દરમિયાન ભારતમાં લગભગ દરરોજ આત્યંતિક હવામાનની ઘટનાઓ જોવા મળી છે. આ ક્લાયમેટ અસ્થિરતાને કારણે ૧૬,૩૦૩ લોકોના મોત થયા છે અને ૨૦.૬ મિલિયન હેક્ટરથી વધુ પાકને નુકસાન પહોંચ્યું છે, જે ખાદ્ય સુરક્ષા અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે મોટો ખતરો છે.
ભારત હાલમાં ક્લાયમેટ પેટર્નમાં આવેલા મોટા બદલાવ સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે, જેની સીધી અસર રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્ર પર પડી રહી છે. 'Centre for Science and Environment' ના નવા ડેટા મુજબ, ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૬ના સમયગાળા દરમિયાન લગભગ ૯૯ ટકા દિવસોમાં આત્યંતિક હવામાનની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. પાંચ વર્ષમાં કુલ ૧૬,૩૦૩ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, જેમાં ફક્ત ૨૦૨૫માં જ ૪,૦૬૪ લોકોના મોત થયા હતા. વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રથમ ૨૭૩ દિવસોમાંથી ૨૫૧ દિવસોમાં ખતરનાક હવામાન જોવા મળ્યું છે.
કૃષિ ક્ષેત્ર પર સંકટ
ભારતીય અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ ગણાતા કૃષિ ક્ષેત્ર પર આ અસ્થિરતાનો સૌથી મોટો માર પડ્યો છે. હીટવેવ, પૂર અને વાવાઝોડાને કારણે ૨૦.૬ મિલિયન હેક્ટર જેટલી જમીનનો પાક નાશ પામ્યો છે. પાક ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાથી સપ્લાય ચેઇન પર અસર પડે છે, જે ખોરાકની કિંમતોમાં વધારો કરી શકે છે અને મોંઘવારી (Inflation) પર દબાણ લાવે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
બજારના વિશ્લેષકો હવે ક્લાયમેટ ડેટાને મેક્રો-ઈકોનોમિક ઈન્ડિકેટર્સ તરીકે જોઈ રહ્યા છે. ૨૦૨૬ની શરૂઆતમાં આવેલા રેકોર્ડ બ્રેકિંગ હીટવેવ્સે ખેડૂતો માટે લાંબા ગાળાનું આયોજન મુશ્કેલ બનાવ્યું છે. ગ્રામીણ આવકમાં ઘટાડો થવાથી ગ્રાહક ચીજવસ્તુઓની માંગ પર પણ અસર પડી શકે છે. ભવિષ્યમાં કૃષિ ક્ષેત્રે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ, ક્લાયમેટ-રેઝિલિઅન્ટ ફાર્મિંગ અને વીમા કવચનું મહત્વ વધશે.