કેન્દ્ર સરકારે હીટવેવ અને વીજળી પડવાની ઘટનાઓને સત્તાવાર રીતે નેચરલ ડિઝાસ્ટર જાહેર કરી છે. આ નિર્ણય બાદ રાજ્યો હવે ડિઝાસ્ટર રિલીફ ફંડનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરી શકશે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની ચેતવણી મુજબ, વર્ષ **2030** સુધીમાં વધતી જતી ગરમીને કારણે જીડીપી (GDP) ના **4.5%** જેટલું નુકસાન થવાનું જોખમ રહેલું છે.
કેન્દ્ર સરકારે હીટવેવ અને વીજળીને નોટિફાઈડ નેચરલ કેલેમિટી તરીકે જાહેર કરી છે. આ મહત્વપૂર્ણ પોલિસી ફેરફારને કારણે હવે રાજ્ય સરકારો 'સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફંડ' (SDRF) અને 'સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર મિટિગેશન ફંડ' (SDMF) ના સંપૂર્ણ ભંડોળનો ઉપયોગ રાહત અને બચાવ કામગીરી માટે કરી શકશે. અગાઉ, સ્થાનિક આપત્તિઓ માટે આ ફંડના ઉપયોગ પર 10% ની મર્યાદા હતી, જે હવે દૂર કરવામાં આવી છે.
16th Finance Commission ની ભલામણ
આ નિર્ણય 2026-2031 ના સમયગાળા માટે 16th Finance Commission ની ભલામણોને આધારે લેવામાં આવ્યો છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય અસરગ્રસ્ત પરિવારોને વળતર આપવાનો અને કૃષિ તેમજ પશુપાલન ક્ષેત્રે આર્થિક મદદ પૂરી પાડવાનો છે. 2026 ના શરૂઆતના ડેટા મુજબ દેશમાં હીટસ્ટ્રોકના લગભગ 5,000 કેસ નોંધાયા હતા.
ઈન્વેસ્ટર્સ માટે શું છે મહત્વ?
આર્થિક દ્રષ્ટિએ આ ફેરફાર ભારતના ગ્રોથ પર લાંબા ગાળાની અસર કરી શકે છે. RBI ના મતે, વધતા તાપમાનને કારણે કૃષિ અને કન્સ્ટ્રક્શન સેક્ટરમાં લેબર પ્રોડક્ટિવિટી ઘટવાથી જીડીપી પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. માર્કેટ માટે આ એક મોટું જોખમ છે:
- પાવર સેક્ટર: હીટવેવ દરમિયાન વીજળીની માંગ વધતા ગ્રીડ પર દબાણ વધશે.
- બેંકિંગ અને NBFC: જે સંસ્થાઓનું ગ્રામીણ કે માઇક્રોફાઇનાન્સ પોર્ટફોલિયો વધુ છે, તેમને કૃષિ ક્ષેત્રે આવકમાં ઘટાડાને કારણે ક્રેડિટ સ્ટ્રેસનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
આગામી સમયમાં ઈન્વેસ્ટર્સને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્પેન્ડિંગ અને પાવર ડિમાન્ડ ટ્રેન્ડ પર નજર રાખવી ખૂબ જ જરૂરી રહેશે.