18મી BRICS સમિટમાં ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે BRICS માટે કોઈ કોમન કરન્સી લાવવાની દરખાસ્ત નથી. હવે બ્લોકનું ધ્યાન લોકલ-કરન્સી ટ્રેડ સેટલમેન્ટ અને પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સના એકીકરણ પર રહેશે.
કોમન કરન્સીની ચર્ચા પર સત્તાવાર સ્પષ્ટતા
ભારત સરકારે BRICS રિઝર્વ કરન્સીને લઈને ચાલી રહેલી તમામ અટકળોનો અંત આણ્યો છે. 13 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં સંપન્ન થયેલી 18મી BRICS સમિટ બાદ વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલ કોઈ કોમન કરન્સી પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો નથી. બ્લોકની રણનીતિ હવે વૈશ્વિક નાણાકીય માળખામાં મોટા ફેરફારને બદલે વ્યવહારુ અને ક્રમિક ઉકેલો પર કેન્દ્રિત છે.
લોકલ-કરન્સી ટ્રેડિંગનું નવું મોડલ
સભ્ય દેશોના અલગ-અલગ આર્થિક હિતોને જોતા એક સિંગલ કરન્સી લાવવી હાલ અશક્ય છે. તેના બદલે, સમિટમાં લોકલ-કરન્સીમાં વ્યાપાર કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આ વ્યૂહરચનાથી U.S. Dollar પરની નિર્ભરતા ઘટશે અને આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારમાં ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થશે.
BRICS પેમેન્ટ ટાસ્ક ફોર્સ અને ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
આ આખી પ્રક્રિયાનું મુખ્ય કેન્દ્ર BRICS Payment Task Force છે. જે રીતે ભારતમાં UPI એ ડિજિટલ પેમેન્ટને સરળ બનાવ્યું છે, તેવી જ રીતે સભ્ય દેશો પોતાની પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સને ઇન્ટરઓપરેબલ (Interoperable) બનાવીને ક્રોસ-બોર્ડર ટ્રાન્ઝેક્શનને વધુ પારદર્શક અને ઝડપી બનાવવા માંગે છે.
રોકાણકારો અને વેપારીઓ માટે જોખમ અને તક
ભારતીય વેપારીઓ માટે આ વિકાસ એક મોટી તક બની શકે છે, કારણ કે તેનાથી ફોરેન એક્સચેન્જ ખર્ચ ઘટવાની શક્યતા છે. જોકે, રોકાણકારોએ સાવચેત રહેવું પડશે:
- એક્સચેન્જ રેટ વોલેટાલિટી: ડોલર સિવાયની કરન્સીમાં વેપાર કરતી વખતે કરન્સીના ભાવમાં વધ-ઘટનું જોખમ વધી શકે છે.
- લિક્વિડિટીની સમસ્યા: કેટલીક લોકલ કરન્સીની મર્યાદિત તરલતા અને સભ્ય દેશો વચ્ચેના ટ્રેડ ઈમબેલેન્સ આ માર્ગમાં પડકાર સાબિત થઈ શકે છે.