નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં ભારત અને ચીન વચ્ચેનો ટ્રેડ ડેફિસિટ (Trade Deficit) વધીને **$99.19 અબજ** પર પહોંચ્યો છે. નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ રહેલી 18મી BRICS સમિટ વચ્ચે આ આંકડો સપ્લાય ચેઈન અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
નવી દિલ્હીમાં 18મી BRICS સમિટની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે, જ્યાં આર્થિક સહયોગ મુખ્ય મુદ્દો છે. પરંતુ આ વચ્ચે ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક મોટો પડકાર સામે આવ્યો છે: ચીન સાથેનો રેકોર્ડ ટ્રેડ ડેફિસિટ. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટેના ડેટા મુજબ, બંને દેશો વચ્ચેનો કુલ ટ્રેડ $127.7 અબજ રહ્યો છે, જેમાં ખાધનો આંકડો $99.19 અબજ પર પહોંચ્યો છે.
ઈન્ડસ્ટ્રિયલ રિલાયન્સ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ઈનપુટ્સ
આ ટ્રેડ ડેફિસિટનું કારણ કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ નથી, પરંતુ ઈન્ડસ્ટ્રિયલ જરૂરિયાતો છે. ચીનથી થતી આયાતમાં અંદાજે 98.5% હિસ્સો ઈલેક્ટ્રોનિક્સ, મશીનરી અને ઓર્ગેનિક કેમિકલ્સ જેવા આવશ્યક ઈનપુટ્સનો છે. આ વસ્તુઓ ભારતીય ફેક્ટરીઓને ચલાવવા માટે પાયાની જરૂરિયાત છે, જેના કારણે ભારતીય ઉદ્યોગો ચીની સપ્લાય ચેઈન સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલા છે.
રોકાણકારો માટે આ એક જોખમ પણ છે. જો સપ્લાય ચેઈનમાં કોઈ અવરોધ આવે અથવા આ ઈનપુટ્સ મોંઘા થાય, તો ભારતીય કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે. સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવાના પ્રયાસો ચાલુ છે, પરંતુ આ એક લાંબાગાળાની પ્રક્રિયા છે.
પોલિસીમાં ફેરફાર અને FDI નિયમો
માર્ચ 2026માં ભારતીય કેબિનેટે FDI પોલિસીમાં ફેરફાર કરીને 'પ્રેસ નોટ 3' માં સુધારા કર્યા છે. હવે જમીન સરહદ ધરાવતા દેશો, જેમાં ચીનનો પણ સમાવેશ થાય છે, ત્યાંથી 10% સુધીની બેનિફિશિયલ ઓનરશિપ સાથે ઓટોમેટિક રૂટ દ્વારા રોકાણની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. સાથે જ, મહત્વના મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર્સ માટે 60 દિવસની ફાસ્ટ-ટ્રેક મંજૂરી પ્રક્રિયા પણ શરૂ કરાઈ છે.
હવે બજારની નજર BRICS સમિટના નિષ્કર્ષો અને સરકારની PLI સ્કીમ્સ પર છે, જે ભવિષ્યમાં ચીન પરની આ નિર્ભરતા ઘટાડવામાં કેટલી મદદરૂપ થાય છે તે જોવું રહ્યું.