નવી દિલ્હીમાં ૧૨-૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ યોજાયેલી BRICS સમિટ બાદ ભારત અને ચીન વચ્ચેના આર્થિક મોડેલનો તફાવત સ્પષ્ટ થયો છે. જ્યાં ચીન સરકારી નિયંત્રણો પર ભાર મૂકે છે, ત્યાં ભારત વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા અને સ્થિરતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે.
નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી BRICS સમિટમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય ચર્ચાઓ થઈ હતી. જોકે, સરહદી વિવાદો અને સ્પર્ધા ઘટાડવાની વાતચીતની સાથે હવે બંને દેશોના આર્થિક માળખામાં રહેલી ભિન્નતા એશિયાના ભૌગોલિક-રાજકીય વાતાવરણ માટે મહત્વનો મુદ્દો બની છે.
આર્થિક મોડેલનો મુખ્ય તફાવત
ચીનનું અર્થતંત્ર લાંબા સમયથી ભારે સરકારી હસ્તક્ષેપ અને સબસિડી આધારિત ઉદ્યોગો પર નિર્ભર છે. આ મોડેલ ઝડપી વિકાસ માટે જાણીતું છે, પરંતુ તેમાં સિસ્ટમિક અક્ષમતા અને સરકારી મદદ પરની વધુ પડતી નિર્ભરતાનું જોખમ રહેલું છે. બીજી તરફ, ભારત 'Strategic Autonomy' એટલે કે વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતાના માર્ગ પર આગળ વધી રહ્યું છે. ભારત સંસ્થાકીય સ્થિરતા અને લોકશાહી માળખાને પ્રાધાન્ય આપે છે, જે લાંબા ગાળે વધુ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
વૈશ્વિક કંપનીઓ અત્યારે 'China-Plus-One' વ્યૂહરચના હેઠળ સપ્લાય ચેઈન વૈવિધ્યકરણ કરી રહી છે. ભારતની સ્થિરતા અને આગાહી કરી શકાય તેવી નીતિઓ તેને રોકાણકારો માટે આકર્ષક બનાવે છે. જોકે, BRICS જેવા જૂથોમાં વૈચારિક મતભેદો જોતા, ભવિષ્યમાં રાષ્ટ્રીય નીતિઓ જ વેપારના મુખ્ય ડ્રાઈવર રહેશે.
આગળ શું જોવું?
આગામી સમયમાં ટ્રેડ પોલિસી, સેક્ટર-સ્પેસિફિક રેગ્યુલેટરી ફેરફારો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળનો ખર્ચ રોકાણકારો માટે મહત્વના સંકેતો રહેશે. ખાસ કરીને લાઈન ઓફ એક્ચ્યુઅલ કંટ્રોલ (LAC) ની સ્થિતિ અને વેપારમાં આવતા અવરોધો પર બજારની નજર રહેશે.