ભારત વર્ષ **2026** ના અંત સુધીમાં ચિલી સાથે વેપાર કરાર (Trade Deal) પૂર્ણ કરવા માંગે છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લિથિયમ અને કોપરના ભંડાર સુધી પહોંચ મેળવવાનો છે. જોકે, હાલમાં આ વાટાઘાટો જટિલ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહી છે.
વેપાર કરારમાં કેમ પડી રહ્યો છે અવરોધ?
ભારત અને ચિલી વચ્ચે 2026 સુધીમાં Comprehensive Economic Partnership Agreement (CEPA) સાઇન કરવા માટે તૈયારીઓ ચાલી રહી છે, પરંતુ ભારતની લિથિયમ અને કોપર જેવી ક્રિટિકલ મિનરલ્સ માટેની માંગ આ કરારમાં મુખ્ય અવરોધ બની રહી છે. ભારતના વધતા ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) અને રિન્યુએબલ એનર્જી સેક્ટર માટે આ કાચો માલ અનિવાર્ય છે.
વ્યૂહાત્મક સોદો અને પડકારો
ભારત પોતાના માર્કેટમાં ચિલીની એગ્રીકલ્ચર પ્રોડક્ટ્સ (જેમ કે સાલ્મન અને અખરોટ) માટે એક્સેસ વધારવા તૈયાર છે, પણ બદલામાં તે ચિલીની મિનરલ સંપત્તિ પર પ્રાધાન્યપૂર્ણ હક (Preferential Access) ઈચ્છે છે. બીજી તરફ, ચિલી પોતાના માઇનિંગ રેગ્યુલેશનના નિયમો અને સ્થાનિક હિતોને કારણે આ બાબતે સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહ્યું છે.
બિઝનેસ ઈમ્પેક્ટ અને કંપનીઓની વ્યૂહરચના
બંને દેશો વચ્ચે વર્ષ 2025 માં દ્વિપક્ષીય વેપાર આશરે $5.38 અબજ રહ્યો છે, જે હાલમાં ચિલીની તરફેણમાં છે. આ વાટાઘાટો પૂરી થાય ત્યાં સુધી રાહ જોવાને બદલે, ભારતીય કંપનીઓ સ્વતંત્ર રીતે પણ સક્રિય થઈ છે:
- Coal India Ltd: ચિલીમાં ક્રિટિકલ મિનરલ્સની તકો શોધવા માટે કંપનીએ ત્યાં પગપેસારો કર્યો છે.
- Adani Enterprises: કંપનીનું Kutch Copper યુનિટ ચિલીની સરકારી માઇનિંગ કંપની Codelco સાથે વાતચીત કરીને કાચા માલનો સ્ત્રોત નિશ્ચિત કરવા પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
આ કોર્પોરેટ મૂવમેન્ટ દર્શાવે છે કે સરકાર સ્તરે ભલે વાટાઘાટો ચાલી રહી હોય, પરંતુ ભારતીય ઉદ્યોગો સપ્લાય ચેઈન રિસ્ક ઘટાડવા માટે ગંભીર છે. રોકાણકારોએ હવે આ કરારની અંતિમ રૂપરેખા પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે તે ભારતના એનર્જી ટ્રાન્ઝિશનનું ભવિષ્ય નક્કી કરશે.