Whalesbook
ફિસ્કલ પોલિસીમાં કેમ આવ્યો બદલાવ?
સરકારે આ ફેરફાર દ્વારા નાણાકીય પારદર્શિતા (Financial Transparency) અને લવચીકતા (Flexibility) વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ફિસ્કલ ડેફિસિટ ઘટાડવા પર મુખ્ય ફોકસ હતું, પરંતુ હવે લાંબા ગાળાની આર્થિક સ્થિરતા અને ક્રેડિટવર્થિનેસ (Creditworthiness) માટે દેવું-GDP રેશિયોમાં ઘટાડો લાવવો જરૂરી મનાય છે. FY27 માટે 55.6% નો લક્ષ્યાંક, FY26 ના સુધારેલા અંદાજ 56.1% થી ઓછો છે, જે 2030-31 સુધીમાં આશરે 50% સુધી પહોંચવાના મધ્યમ ગાળાના લક્ષ્યનો એક ભાગ છે.
ઉધાર અને વ્યાજ ચુકવણીનો વધતો બોજ
ફાઇનાન્સ મિનિસ્ટર નિર્મલા સીતારમણે 1 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ રજૂ થયેલા બજેટમાં આ જાહેરાત કરી. આ વ્યૂહાત્મક ગોઠવણ ખાસ એટલા માટે મહત્વની છે કારણ કે FY27 માટે સેન્ટ્રલ ગવર્નમેન્ટનું ગ્રોસ બોરોઇંગ (Gross Borrowing) વધીને ₹17.2 લાખ કરોડ થવાનો અંદાજ છે, જે FY26 માં ₹14.61 લાખ કરોડ હતો. આ વધારો મુખ્યત્વે દેવાની મોટી ચુકવણીઓ અને 4.3% ના અંદાજિત ફિસ્કલ ડેફિસિટને પહોંચી વળવા માટે છે. આના કારણે સરકારી બોન્ડ યીલ્ડ (Government Bond Yields) પર દબાણ જોવા મળ્યું છે, જ્યારે નબળા રૂપિયાને કારણે 10-વર્ષીય બેન્ચમાર્ક યીલ્ડ લગભગ 6.7% ની આસપાસ જોવા મળી રહી છે. બજારની પ્રતિક્રિયામાં સેન્સેક્સ (Sensex) માં પણ ઘટાડો નોંધાયો હતો.
દેવું સેવા (Debt Servicing) નો ખર્ચાળ બોજ
વધતા ઉધારની સીધી અસર ઇન્ટરેસ્ટ પેમેન્ટ્સ (Interest Payments) પર પડી રહી છે. FY27 માટે, આ ચુકવણીઓ ₹14.04 લાખ કરોડ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે FY26 માં ₹12.76 લાખ કરોડ થી નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે. આ દેવું સેવા ખર્ચ એકલા FY27 માટે સરકારના કુલ અંદાજિત ખર્ચ ₹53.47 લાખ કરોડ ના લગભગ 26% જેટલો થાય છે, જે નિયોજિત મૂડી ખર્ચ (₹12.22 લાખ કરોડ) કરતાં પણ વધુ છે. આ પરિસ્થિતિ ઉત્પાદક સંપત્તિઓમાં રોકાણ અને આર્થિક વૃદ્ધિ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર દર્શાવે છે.
વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા અને વ્યૂહાત્મક કારણો
દેવું-GDP રેશિયોને એન્કર બનાવવાનો નિર્ણય માત્ર આંકડાકીય ફેરફાર નથી, પરંતુ તે એક વધુ લવચીક ફિસ્કલ માળખા તરફનું પગલું છે, જે વર્તમાન વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના માહોલમાં ખૂબ જ સુસંગત છે. ઇકોનોમિક સર્વે 2025-26 માં પણ દેવું-GDP લક્ષ્યાંકને "સ્પષ્ટ પ્રતિબદ્ધતા" ગણાવ્યો હતો જે નીતિગત ગોઠવણો માટે અવકાશ પૂરો પાડે છે. આગામી બે વર્ષ માટે દેવું-GDP રેશિયોના ચોક્કસ રોલિંગ ટાર્ગેટ્સ (Rolling Targets) જાહેર કરવામાં ન આવવાનું કારણ વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) અને ભૌગોલિક-આર્થિક (Geoeconomic) અનિશ્ચિતતાઓને ટાંકવામાં આવી છે, જે ભવિષ્યની ફિસ્કલ પ્લાનિંગ પ્રત્યે સરકારના સાવચેત અભિગમને દર્શાવે છે.
મધ્યમ ગાળાના લક્ષ્યાંકો અને આઉટલૂક
FY27 માટે 55.6% નો દેવું-GDP રેશિયો લક્ષ્યાંક એ 2030-31 સુધીમાં 49% થી 51% ની રેન્જમાં લક્ષ્યાંક પ્રાપ્ત કરવા તરફનું એક પગલું છે. આ લાંબા ગાળાના દ્રષ્ટિકોણને FY27 માટે 10% ના નોમિનલ GDP ગ્રોથ (Nominal GDP Growth) ના અંદાજ દ્વારા સમર્થન મળે છે, જે કુલ આર્થિક ઉત્પાદનને ₹393 લાખ કરોડ સુધી લઈ જશે. જ્યારે અર્થશાસ્ત્રીઓની અપેક્ષાઓ નોમિનલ GDP વૃદ્ધિ માટે 10-10.5% ની રેન્જમાં છે, ત્યારે દેવામાં સ્પષ્ટ ઘટાડાનો લક્ષ્યાંક ભારતની ક્રેડિટ રેટિંગ્સ (Credit Ratings) ને મજબૂત બનાવશે અને ઉધાર ખર્ચ ઘટાડશે. આ વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આર્થિક પડકારોનો સામનો કરીને સમાવેશી વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.