Whalesbook
ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડર્સ માટે વધ્યો બોજ
આ બજેટમાં ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડર્સ (Derivatives Traders) માટે સારા સમાચાર નથી. ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (Futures Contracts) પર STT 0.02% થી વધારીને 0.05% કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે ઓપ્શન્સ (Options) માટે પ્રીમિયમ અને એક્સરસાઇઝ બંને પર પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન STT 0.15% રહેશે. આ પગલાંનો હેતુ ડેરિવેટિવ્ઝ માર્કેટમાં વધુ પડતી સટ્ટાખોરી (Speculation) ને રોકવાનો છે, જોકે તેનાથી ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ (Trading Volume) અને માર્કેટ પાર્ટિસિપન્ટ્સની પ્રોફિટેબિલિટી પર અસર થઈ શકે છે.
શેર બાયબેક પર લાગશે Capital Gains Tax
આ ઉપરાંત, શેરના બાયબેક (Share Buyback) પર પણ મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. હવે બાયબેકમાંથી મળતી રકમને શેરહોલ્ડર્સ માટે કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ (Capital Gains Tax) હેઠળ ગણવામાં આવશે. પ્રમોટર્સ (Promoters) માટે કોર્પોરેટ હોય તો 22% અને નોન-કોર્પોરેટ હોય તો 30% ના દરે ટેક્સ લાગશે. આ પગલાંનો ઉદ્દેશ બાયબેક દ્વારા ટેક્સ ચોરી (Tax Avoidance) ને રોકવાનો અને ટેક્સ ટ્રીટમેન્ટમાં સ્પષ્ટતા લાવવાનો છે.
1લી એપ્રિલ, 2026 થી નવો Income Tax Act
બજેટનું એક મુખ્ય પાસું એ છે કે 1લી એપ્રિલ, 2026 થી એક નવો આવકવેરા અધિનિયમ (Income Tax Act, 2025) લાગુ થશે. આ નવો કાયદો હાલના કાયદાનું સ્થાન લેશે અને નિયમોને સરળ બનાવીને સામાન્ય નાગરિકો માટે ટેક્સ કમ્પ્લાયન્સ (Tax Compliance) ને વધુ સુલભ બનાવવાનો પ્રયાસ કરશે.
વિદેશી રેમિટન્સ અને સંપત્તિ જાહેરાતમાં ફેરફાર
વિદેશી રેમિટન્સ (Overseas Remittances) પર ટેક્સ કલેક્શન એટ સોર્સ (TCS) ના દરો ઘટાડવામાં આવ્યા છે. ઓવરસીઝ ટૂર પેકેજ (Overseas Tour Package) માટે TCS 2% કરી દેવાયો છે. એજ્યુકેશન અને મેડિકલ LRS (Liberalised Remittance Scheme) માટે પણ TCS 5% થી ઘટાડીને 2% કરવામાં આવ્યો છે. સાથે જ, એક નવી એક વખતની સ્કીમ હેઠળ, વ્યક્તિઓ ₹1 કરોડ સુધીની અઘોષિત વિદેશી સંપત્તિ (Undeclared Foreign Assets) જાહેર કરી શકે છે, જેના પર 30% ટેક્સ ચૂકવીને કાર્યવાહીથી મુક્તિ મેળવી શકશે.
કસ્ટમ્સ ડ્યુટીમાં ઘટાડો અને અન્ય સુધારા
વ્યક્તિગત ઉપયોગ માટે આયાત કરાતી તમામ વસ્તુઓ પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી (Customs Duty) અડધી કરીને 10% (જે પહેલા 20% હતી) કરી દેવાઈ છે. કેન્સર અને દુર્લભ રોગો માટેની 17 દવાઓ પર ડ્યુટીમાંથી મુક્તિ અપાઈ છે. મોટર એક્સીડેન્ટ ક્લેઇમ ટ્રિબ્યુનલ (Motor Accident Claims Tribunal) દ્વારા અકસ્માતના વળતર પેટે કુદરતી વ્યક્તિઓને અપાતું વ્યાજ હવે ટેક્સ-ફ્રી (Tax-Free) રહેશે.
બજાર પર અસર અને વિશ્લેષણ
આ બજેટરી ફેરફારો સરકારની ટેક્સ કમ્પ્લાયન્સ અને આવક વધારવાની વ્યૂહરચના દર્શાવે છે. ડેરિવેટિવ્ઝ પર STT વધારવાથી માર્કેટ લિક્વિડિટી (Market Liquidity) અને સેગમેન્ટની આકર્ષકતા પર અસર પડી શકે છે. બાયબેક પર ટેક્સ બદલવાથી પ્રમોટર્સ માટે નવી ટેક્સ જવાબદારી ઊભી થઈ છે, જોકે લઘુમતી શેરહોલ્ડર્સ (Minority Shareholders) માટે સ્પષ્ટતા વધી શકે છે. ભૂતકાળમાં આવા મોટા ટેક્સ ફેરફારો પછી બજારોમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, અને STT વધારાની જાહેરાત બાદ સેન્સેક્સ (Sensex) અને નિફ્ટી (Nifty) માં શરૂઆતી ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આગામી નાણાકીય વર્ષમાં બજારના વોલ્યુમ અને કોર્પોરેટ વર્તન પર તેની અસર જોવા મળશે. સરકારનો પ્રયાસ વધુ કડક છતાં સ્પષ્ટ ટેક્સ વાતાવરણ બનાવવાનો છે.