Whalesbook
આર્થિક સ્થિરતા અને વૃદ્ધિ પર ભાર
ભારતીય અર્થતંત્ર નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માં મજબૂત સ્થિતિમાં પ્રવેશ કરી રહ્યું છે. ઊંચા ગ્રોથ અને નિયંત્રિત ઈન્ફ્લેશન વૈશ્વિક અસ્થિરતાથી વિપરીત છે. આ બજેટ ઘરેલું આર્થિક સ્તંભોને મજબૂત કરવા અને વૈશ્વિક મૂડી પ્રવાહ સાથે ઊંડાણપૂર્વક સંકલન કરવા પર ભાર મૂકે છે. સરકારની યોજનામાં વ્યૂહાત્મક મૂડી ખર્ચ, વધેલી રાજકોષીય શિસ્ત અને મુખ્ય વૃદ્ધિ ક્ષેત્રોને વેગ આપવાનો સમાવેશ થાય છે, જે ભારતને સ્થિતિસ્થાપક રોકાણ સ્થળ તરીકે સ્થાપિત કરવાનો હેતુ ધરાવે છે.
કેપિટલ માર્કેટ રિફોર્મ્સ: ઊંડાણપૂર્વક સંકલનનું લક્ષ્ય
બજેટ ભારતના નાણાકીય માળખાને વધુ ઊંડું અને સ્થિતિસ્થાપક બનાવવા પર ભાર મૂકે છે. રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit) 4.3% GDP પર રાખવામાં આવી છે. કુલ ઉધાર ₹17.2 લાખ કરોડ અને ચોખ્ખું ઉધાર ₹11.7 લાખ કરોડ રહેવાનો અંદાજ છે, જે વૈશ્વિક ઊંચા દરો વચ્ચે સ્થિરતા જાળવવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. કોર્પોરેટ બોન્ડ માર્કેટને મજબૂત કરવા માટે માર્કેટ-મેકિંગ ફ્રેમવર્ક અને ટોટલ રિટર્ન સ્વેપ્સ (Total Return Swaps) જેવી પહેલો રજૂ કરવામાં આવી છે, જેથી બેંકો પર નિર્ભરતા ઘટાડીને માર્કેટ-આધારિત ધિરાણને પ્રોત્સાહન મળે. આ ઉપરાંત, ₹1,000 કરોડ થી વધુના મ્યુનિસિપલ બોન્ડ ઈશ્યુ પર ₹100 કરોડ નું પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે, જે શહેરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસને વેગ આપશે. આ પગલાં ડેટ માર્કેટમાં ભાગીદારી અને લિક્વિડિટી વધારશે.
ફોરેન ઈન્વેસ્ટમેન્ટ લિમિટમાં વધારો, ડેરિવેટિવ્ઝ પર STT હાઈક
વિદેશી મૂડીને આકર્ષવા માટે, પર્સન રેસિડેન્ટ આઉટસાઇડ ઇન્ડિયા (PROI) માટે રોકાણ મર્યાદામાં સુધારો કરાયો છે. પોર્ટફોલિયો ઈન્વેસ્ટમેન્ટ સ્કીમ હેઠળ વ્યક્તિગત રોકાણની ટોચમર્યાદા 10% (જે પહેલા 5% હતી) અને તમામ PROIs માટે કુલ સીલિંગ 24% (જે પહેલા 10% હતી) કરવામાં આવી છે. સાથે જ, સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) માં પણ ફેરફાર કરાયો છે. ફ્યુચર્સ પર STT 0.05% (જે 0.02% હતી) અને ઓપ્શન્સ પ્રીમિયમ પર 0.15% (જે 0.1% હતી) અને એક્સરસાઇઝ પર 0.15% (જે 0.125% હતી) કરવામાં આવી છે. 1લી એપ્રિલ, 2026 થી લાગુ થનાર આ ફેરફારનો ઉદ્દેશ હાઈ-ફ્રિક્વન્સી ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગને વધુ ખર્ચાળ બનાવીને લાંબા ગાળાના ઇક્વિટી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. જોકે, આ જાહેરાત બાદ તરત જ બજારમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
શેર બાયબેક ટેક્સમાં ફેરફાર અને મેન્યુફેક્ચરિંગને વેગ
ટેક્સ આર્બિટ્રેજને દૂર કરવા માટે, બજેટ શેર બાયબેક ટેક્સેશનને સુવ્યવસ્થિત કરે છે. હવે નોન-પ્રોમોટર બાયબેક પર કંપનીઓને બદલે શેરહોલ્ડરો પાસેથી કેપિટલ ગેઇન્સ તરીકે ટેક્સ લેવામાં આવશે. પ્રોમોટર્સ માટે ટેક્સ વધારવામાં આવ્યો છે (કોર્પોરેટ્સ માટે 22%, નોન-કોર્પોરેટ્સ માટે 30%), જ્યારે લઘુમતી શેરહોલ્ડરોને સ્પષ્ટ ટેક્સ ટ્રીટમેન્ટ અને સંપાદન ખર્ચને સીધા ઓફસેટ કરવાની ક્ષમતાનો લાભ મળશે. આ પગલું કોર્પોરેટ એક્શન્સને સુવ્યવસ્થિત કરશે અને સ્વસ્થ બજાર ગતિશીલતાને પ્રોત્સાહન આપશે. બજેટ ભારતના મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રને પણ વેગ આપશે, ખાસ કરીને સેમિકન્ડક્ટર, બાયોફાર્મા અને ટેક્સટાઇલ જેવા ક્ષેત્રોમાં સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, જેથી વૈશ્વિક વેપાર મંદી અને ભૂ-રાજકીય જોખમોથી અર્થતંત્રને સુરક્ષિત રાખી શકાય.
આર્થિક દ્રષ્ટિકોણ અને વૈશ્વિક સંદર્ભ
ભારતીય અર્થતંત્ર FY27 માટે 10% થી 10.5% ની રેન્જમાં નોમિનલ GDP ગ્રોથની અપેક્ષા રાખે છે. આ સ્થિતિસ્થાપકતા મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને ચાલુ માળખાકીય સુધારાઓ દ્વારા સમર્થિત છે. જાહેર મૂડી ખર્ચ (₹12.2 લાખ કરોડ, GDP ના 4.4%), જે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ અને આર્થિક વૃદ્ધિને વેગ આપવા માટે રચાયેલ છે, તે ખાનગી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપશે. વેપાર વિભાજન અને ભૂ-રાજકીય તણાવથી ચિહ્નિત વૈશ્વિક વાતાવરણ હોવા છતાં, ભારત તેની સ્થાનિક શક્તિઓનો ઉપયોગ કરીને બાહ્ય પડકારોનો સામનો કરવા માટે એક સ્થિર અને આકર્ષક રોકાણ સ્થળ તરીકે પોતાને સ્થાન આપી રહ્યું છે.