નાણાકીય વર્ષ 2027 (FY27) ના પ્રથમ બે મહિના, એપ્રિલ અને મે દરમિયાન, ભારતના ચુકવણીના સરવળે (Balance of Payments - BoP) **$11 બિલિયન** ખાધ નોંધાઈ છે. આ મુખ્યત્વે વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણ (FPI) માંથી મોટા પ્રમાણમાં થયેલા નાણાકીય મૂડીના પ્રવાહ (Outflows) ને કારણે થયું છે. આ અગાઉના વર્ષના સરપ્લસ (Surplus) થી વિપરીત છે અને ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ લાવી શકે છે.
ભારતના ચુકવણીના સરવળે (BoP) માં મોટો બદલાવ
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના તાજા આંકડા મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2027 (FY27) ના એપ્રિલ-મેના સમયગાળામાં દેશના ચુકવણીના સરવળે (Balance of Payments - BoP) માં $11 બિલિયનની ખાધ જોવા મળી છે. આ અગાઉના નાણાકીય વર્ષના સમાન ગાળામાં નોંધાયેલા $5 બિલિયનના સરપ્લસથી તદ્દન વિપરીત સ્થિતિ છે. BoP ખાધનો અર્થ એ છે કે દેશમાંથી બહાર જતી મૂડી, દેશમાં આવતી મૂડી કરતાં વધુ છે, જે ચલણ બજારોમાં અસ્થિરતા લાવી શકે છે.
મૂડી ખાતામાં તીવ્ર ઘટાડો (Capital Account Outflows)
આ અચાનક ખાધનું મુખ્ય કારણ મૂડી ખાતા (Capital Account) માં તીવ્ર દબાણ છે. એપ્રિલ-મેના સમયગાળા દરમિયાન, મૂડી ખાતામાં $13.8 બિલિયનનો ચોખ્ખો આઉટફ્લો (Outflow) નોંધાયો હતો. ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળામાં $9 બિલિયનનો સરપ્લસ હતો. આ દર્શાવે છે કે વિદેશી રોકાણકારો, ખાસ કરીને પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો, ભારતીય બજારમાંથી મોટા પાયે ભંડોળ પાછું ખેંચી રહ્યા છે. વૈશ્વિક વ્યાજ દરો અને વિદેશી રોકાણકારોની ભાવનાઓમાં ફેરફાર મૂડી પ્રવાહને અસર કરી શકે છે.
ચાલુ ખાતામાં (Current Account) સુધારો
જોકે, મૂડી ખાતાના તણાવથી વિપરીત, ચાલુ ખાતા (Current Account) માં સુધારો જોવા મળ્યો છે. એપ્રિલ-મેના સમયગાળા માટે ભારતે $2.8 બિલિયનનો ચાલુ ખાતા સરપ્લસ નોંધાવ્યો છે, જે 2025ના સમાન મહિનાઓમાં નોંધાયેલા $4.1 બિલિયનના ખાધથી ઘણો સારો છે. ચાલુ ખાતું મુખ્યત્વે વસ્તુઓ અને સેવાઓના વેપારના સંતુલન પર આધાર રાખે છે. આ સરપ્લસ સૂચવે છે કે દેશ તેની આયાત કરતાં નિકાસ અને સેવાઓમાંથી વધુ કમાણી કરી રહ્યો છે, જે મૂડી ખાતા પરના દબાણને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.
રૂપિયા પર સંભવિત અસર
રોકાણકારો અને બજાર નિષ્ણાતો માટે મુખ્ય ચિંતા ભારતીય રૂપિયા (Indian Rupee) પર તેની સંભવિત અસર છે. જ્યારે મૂડી ખાતામાં સતત ખાધ રહે છે, ત્યારે વિદેશી હુંડિયામણની માંગ વધે છે, જે સ્થાનિક ચલણ પર અવમૂલ્યન (Depreciation) નું દબાણ લાવી શકે છે. રોકાણકારોએ ભવિષ્યમાં વિદેશી હુંડિયામણ અનામત (Foreign Exchange Reserves) અને કેન્દ્રીય બેંક (RBI) ની કોઈપણ નીતિગત ટિપ્પણીઓ પર નજર રાખવી જોઈએ.