ભારત સરકારના આરોગ્ય મંત્રાલયે નિકોટીન પાઉચના વેચાણ અને વિતરણ પર રોક લગાવી દીધી છે. આ પ્રોડક્ટ્સને હવે સત્તાવાર રીતે 'અપ્રૂવ્ડ ડ્રગ્સ' ની કેટેગરીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે, જેનાથી બજારમાં રહેલી કાયદાકીય છટકબારીઓ બંધ થઈ ગઈ છે.
શું છે સરકારનો નવો આદેશ?
સપ્ટેમ્બર 2026 માં જાહેર કરવામાં આવેલા નિર્દેશ મુજબ, ભારતમાં હવે કોઈપણ પ્રકારના નિકોટીન પાઉચના વેચાણ, આયાત કે વિતરણ પર કાયદાકીય પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આરોગ્ય મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પ્રોડક્ટ્સ સુરક્ષાના માપદંડો પૂર્ણ કરતા નથી, તેથી તેને 'અપ્રૂવ્ડ ડ્રગ્સ' તરીકે ગણવામાં આવશે.
નિયમનકારી પડકારો અને COTPA
અગાઉ આ પાઉચ પરંપરાગત તમાકુ નિયંત્રણ કાયદા (COTPA) હેઠળ આવતા નહોતા, જેનો ફાયદો ઉઠાવીને કેટલીક કંપનીઓ ભારતીય બજારમાં પ્રવેશ કરી રહી હતી. હવે, Drugs and Cosmetics Act હેઠળ તેમને લાવવામાં આવતા, આ પ્રોડક્ટ્સનું વેચાણ કરવું હવે ગુનો માનવામાં આવશે.
બ્રાન્ડ્સ પર અસર અને DTAB ની ભલામણ
Drugs Technical Advisory Board (DTAB) ની સલાહ બાદ સરકારે કોઈપણ નવી નિકોટીન ફોર્મ્યુલેશનને મંજૂરી ન આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ પગલાથી Philip Morris International જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓના Zyn બ્રાન્ડ જેવા પ્રોડક્ટ્સ માટે ભારતનું માર્કેટ બંધ થઈ ગયું છે. આ આદેશનું પાલન ન કરનારા રિટેલર્સ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ સામે હવે કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી અને માલ જપ્ત કરવા સુધીના પગલાં લેવામાં આવશે.
જાહેર આરોગ્યની પ્રાથમિકતા
Indian Council of Medical Research (ICMR) એ અગાઉ જ આ ઉત્પાદનોને યુવાનોના મગજ અને હૃદય માટે હાનિકારક ગણાવ્યા હતા. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એક એવા નવા માર્કેટ સેગમેન્ટને બનતા અટકાવવાનો છે જે જાહેર આરોગ્ય માટે મોટું જોખમ બની શકે છે.