ભારતના બૅલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ્સ (BoP) સરપ્લસ પર ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવનું દબાણ જોવા મળ્યું છે. ઈમ્પોર્ટમાં **31%** નો ઉછાળો આવતા ટ્રેડ ડેફિસિટ વધી છે, જે કેપિટલ ઈનફ્લો સામે નડતરરૂપ બની રહી છે.
ભારતનું એક્સટર્નલ એકાઉન્ટ હાલમાં મજબૂત કેપિટલ ઈનફ્લો અને વધતી જતી ટ્રેડ ડેફિસિટ વચ્ચે ખેંચતાણ અનુભવી રહ્યું છે, જેના કારણે બૅલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ્સ સરપ્લસ અપેક્ષાઓ કરતા ઓછું રહ્યું છે. જોકે દેશમાં વિદેશી ડાયરેક્ટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ (FDI) અને બેંકિંગ કેપિટલ આવી રહ્યું છે, પરંતુ ક્રૂડ ઓઈલ જેવી આવશ્યક ચીજોના વધતા ખર્ચને કારણે સરપ્લસ પર દબાણ છે.
ટ્રેડ ડેફિસિટ અને ઓઈલ ઈમ્પોર્ટનું ભારણ
સપ્ટેમ્બર મહિનામાં મર્ચેન્ડાઈઝ ટ્રેડ ડેફિસિટ $30.2 અબજ સુધી પહોંચી ગઈ છે. દેશની નિકાસમાં 23% નો વધારો થઈને તે $44 અબજ થઈ છે, પરંતુ ક્રૂડ ઓઈલની આયાતમાં થયેલા 31% ના વધારાએ આ નફાને ધોઈ નાખ્યો છે. જો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $95 પ્રતિ બેરલની આસપાસ જળવાઈ રહે, તો વાર્ષિક ગુડ્સ ડેફિસિટ $388 અબજ સુધી પહોંચી શકે છે, જે કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટને GDPના 1.4% એટલે કે $57 અબજ સુધી લઈ જઈ શકે છે.
કેપિટલ એકાઉન્ટ અને રોકાણકારો માટે સ્થિતિ
એપ્રિલથી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન ભારતમાં $76 અબજનો ઈનફ્લો નોંધાયો હતો, જે ગયા વર્ષના $12 અબજની સરખામણીએ ઘણો સારો છે. જોકે, આ આંકડામાં મોટા આઉટફ્લો પણ છુપાયેલા છે. ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઈન્વેસ્ટર્સે (FPI) માર્કેટમાંથી $3.7 અબજ પાછા ખેંચ્યા છે, જ્યારે એક્સટર્નલ કોમર્શિયલ બોરોઈંગ્સ (ECB) પેમેન્ટ્સ પેટે $28.3 અબજ બહાર ગયા છે.
ભારતીય રોકાણકારો માટે હવે રૂપિયાની સ્થિરતા અને કોર્પોરેટ માર્જિન પર ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ અને કેમિકલ મેન્યુફેક્ચરર્સ જેવા આયાત-આધારિત સેક્ટર્સ માટે આ પડકારજનક છે, જ્યારે IT અને ફાર્મા જેવા નિકાસલક્ષી સેક્ટર્સને આમાંથી ટેકો મળી શકે છે. હાલમાં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) કરન્સીની વોલેટિલિટી ઘટાડવા માટે સતત મોનિટરિંગ કરી રહી છે.