ભારત સરકારે એક્સપોર્ટને વેગ આપવા માટે ઇન્વેન્ટરી-બેઝ્ડ ઇ-કોમર્સમાં **100% FDI** ને મંજૂરી આપી છે. જોકે, આ છૂટછાટ માત્ર નિકાસ માટે જ રહેશે, જ્યારે ઘરેલું બજાર માટે જૂના નિયમો યથાવત રહેશે.
ભારત સરકારના ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ ફોરેન ટ્રેડ (DGFT) એ 5 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ નોટિફિકેશન નંબર 27/2026-27 બહાર પાડીને ઇન્વેન્ટરી-બેઝ્ડ ઇ-કોમર્સ મોડલ માટે 100% FDI ની પરવાનગી આપી છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય MSMEs ને વૈશ્વિક બજારો સુધી પહોંચાડવાનો છે.
આ પોલિસી કેવી રીતે કામ કરશે?
હવે વિદેશી ફંડ ધરાવતી કંપનીઓ 'એક્સપોર્ટર-ઓન-રેકોર્ડ' (EOR) તરીકે નોંધણી કરાવીને ભારતીય માલની ઇન્વેન્ટરી રાખી શકશે. આ કંપનીઓ કસ્ટમ્સ ડોક્યુમેન્ટેશન અને ઇન્ટરનેશનલ લોજિસ્ટિક્સની જવાબદારી સંભાળશે, જેનાથી નાના ઉત્પાદકો માટે નિકાસ કરવી સરળ બનશે. સરકારે આ માટે સ્પેશિયલ 'ઇ-કોમર્સ એક્સપોર્ટ હબ' બનાવવાની પણ તૈયારી કરી છે.
ઘરેલું માર્કેટ માટે ચેતવણી
રોકાણકારોએ એ નોંધવું જરૂરી છે કે આ છૂટછાટ માત્ર નિકાસ પૂરતી મર્યાદિત છે. ભારતીય ઘરેલું રિટેલ માર્કેટમાં વિદેશી કંપનીઓ માટે ઇન્વેન્ટરી-બેઝ્ડ મોડલ પર જે પ્રતિબંધ હતો, તે પહેલાની જેમ જ કડક રહેશે. આ નિયમ સ્થાનિક નાના વેપારીઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે જાળવી રાખવામાં આવ્યો છે.
શું છે વિવાદ અને પડકારો?
Confederation of All India Traders (CAIT) એ આ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. વેપારી સંગઠનોને ડર છે કે નિકાસ માટેની વસ્તુઓ ગેરકાયદેસર રીતે ઘરેલું બજારમાં 'લીકેજ' (Leakage) થઈ શકે છે, જે સ્થાનિક કિંમતોમાં અસમાનતા લાવી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે સરકાર આ મોનિટરિંગને કેટલી અસરકારક રીતે અમલમાં મૂકે છે.