International Monetary Fund (IMF) એ ચેતવણી આપી છે કે સામાન્ય જનતા માટેની સબસિડી (Blanket Subsidies) ટાર્ગેટેડ મદદ કરતા ઘણી ઓછી અસરકારક છે. આનાથી સરકારી બજેટ પર મોટું ભારણ આવે છે, જે ભારતીય રોકાણકારો માટે ફિસ્કલ ડિસિપ્લિનની દ્રષ્ટિએ ચિંતાનો વિષય છે.
IMF એ તેના ઓક્ટોબર 2026 ના વર્લ્ડ ઇકોનોમિક આઉટલુકમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈમર્જિંગ ઈકોનોમીઝમાં ફ્યુઅલ કે ફૂડ જેવી વસ્તુઓ પર સામાન્ય સબસિડી આપવી એ ખર્ચાળ અને બિનકાર્યક્ષમ છે. ઘણીવાર આ લાભ જરૂરિયાતમંદોને બદલે ઉચ્ચ આવક ધરાવતા વર્ગો સુધી પહોંચે છે.
સબસિડીનો મોટો ખર્ચ
IMF ના વિશ્લેષણ મુજબ, સામાન્ય ગ્રાહક સબસિડીનો ખર્ચ ટાર્ગેટેડ કેશ ટ્રાન્સફર કરતા 3 થી 6 ગણો વધુ હોય છે. પ્રોડ્યુસર સબસિડીના કિસ્સામાં તો આ તફાવત 14 થી 22 ગણો મોટો છે. એટલે કે, સરકાર જે રકમ મદદ માટે ફાળવે છે, તેનો મોટો હિસ્સો બિનજરૂરી જગ્યાએ વેડફાઈ રહ્યો છે.
ભારતની ફિસ્કલ સ્ટ્રેટેજી પર શું અસર?
ભારત હાલમાં ફુગાવા અને ફિસ્કલ ડેફિસિટ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કરીને સરકારે રાહત આપી છે, પરંતુ તેના કારણે FY27 માં ફિસ્કલ ડેફિસિટ 4.7% થી 4.9% સુધી પહોંચવાની શક્યતા છે, જે સરકારના 4.3% ના ટાર્ગેટ કરતા વધારે છે.
રોકાણકારો માટે મુખ્ય ચિંતા એ છે કે જો બજેટનો મોટો હિસ્સો સબસિડીમાં ખર્ચાઈ જશે, તો ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ માટે ફિસ્કલ સ્પેસ ઓછી થઈ જશે. ઉપરાંત, 2026 માં ગ્લોબલ ગ્રોથ ઘટીને 3.1% રહેવાની ધારણા છે, ત્યારે વધતું દેવું અર્થતંત્ર માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.