ગુજરાતે તેના મજબૂત રાજકોષીય શિસ્ત અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને કારણે Niti Aayog ના 'ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફ્રેન્ડલીનેસ ઇન્ડેક્સ' (IFI) માં ટોચનું સ્થાન મેળવ્યું છે. રાજ્યમાં GSDP ની સામે માત્ર **2.81%** ની રાજકોષીય ખાધ નોંધાઈ છે અને FY24 દરમિયાન **$7.3 બિલિયન** નું FDI આકર્ષિત કર્યું છે. આ રેન્કિંગ ગુજરાતના વ્યવસાયો માટે સ્પર્ધાત્મક ધારને ઉજાગર કરે છે, જેમાં રાષ્ટ્રીય સરેરાશની તુલનામાં વીજળીના નીચા ખર્ચ અને કાર્યક્ષમ બંદર કામગીરી સામેલ છે.
Niti Aayog દ્વારા જાહેર કરાયેલ ઇન્ડેક્સમાં ગુજરાત અગ્રણી
Niti Aayog દ્વારા તાજેતરમાં જાહેર કરાયેલ 'ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફ્રેન્ડલીનેસ ઇન્ડેક્સ' (IFI) માં ગુજરાત દેશમાં પ્રથમ ક્રમે આવ્યું છે. આ ઇન્ડેક્સ રાજ્યોની આર્થિક વાતાવરણ, નીતિ સ્થિરતા અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સપોર્ટના આધારે મૂલ્યાંકન કરે છે, જેથી રોકાણકારો અને નીતિ નિર્માતાઓ માટે સ્પષ્ટ ચિત્ર રજૂ કરી શકાય કે કયા રાજ્યો વ્યવસાયો માટે સૌથી વધુ અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ પ્રદાન કરે છે.
મજબૂત નાણાકીય વ્યવસ્થાપન અને આર્થિક વૃદ્ધિ
ગુજરાતના ટોચના સ્થાન પાછળનું મુખ્ય કારણ તેનું શિસ્તબદ્ધ નાણાકીય વ્યવસ્થાપન છે. નાણાકીય વર્ષ 2024 માટે રાજ્યની રાજકોષીય ખાધ તેના ગ્રોસ સ્ટેટ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GSDP) ના માત્ર 2.81% રહી છે, જે ભારતના મુખ્ય રાજ્યોમાં સૌથી ઓછી છે. આ નાણાકીય સ્વાસ્થ્યનું સૂચક દર્શાવે છે કે રાજ્ય સરકારે દેવું અને વ્યાજની જવાબદારીઓને અસરકારક રીતે સંચાલિત કરી છે, જે લાંબા ગાળાના ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટ્સ માટે સ્થિર વાતાવરણ પૂરું પાડે છે. 2019 થી 2024 દરમિયાન, રાજ્યએ પેટ્રોલિયમ રિફાઇનિંગ, રસાયણો અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ જેવા ક્ષેત્રો દ્વારા સમર્થિત સતત વૃદ્ધિ જાળવી રાખી છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને કાર્યક્ષમતાના ફાયદા
આ રિપોર્ટ ખાસ કરીને તે કાર્યક્ષમ લાભો પર ભાર મૂકે છે જે ગુજરાતને વ્યવસાયો માટે આકર્ષક બનાવે છે. રાજ્યના બંદરો દેશમાં સૌથી ઝડપી ટર્નઅરાઉન્ડ સમય દર્શાવે છે, જે તેની બંદર કાર્યક્ષમતાને એક ઉત્કૃષ્ટ પાસું બનાવે છે. ઉત્પાદકો અને ઔદ્યોગિક ખેલાડીઓ માટે, ઉર્જા ખર્ચ એક નિર્ણાયક પરિબળ છે; ઇન્ડેક્સ મુજબ, ગુજરાતમાં ઔદ્યોગિક વપરાશકર્તાઓ માટે વીજળીનો ખર્ચ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં લગભગ 29% ઓછો છે. આ લાભ કાર્યક્ષમ પાવર ટ્રાન્સમિશન અને ઓછું વિતરણ નુકસાન સાથે સંકળાયેલ છે, જે રાજ્યમાં કાર્યરત ઉર્જા-સઘન ઉદ્યોગોના નફા માર્જિનને સીધો લાભ આપે છે.
રોકાણકાર સંદર્ભ અને ભવિષ્ય પર નજર
નાણાકીય વર્ષ 2024 દરમિયાન $7.3 બિલિયન નું વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) આકર્ષવાની રાજ્યની ક્ષમતા વૈશ્વિક અને સ્થાનિક ખેલાડીઓ તરફથી સતત રસ દર્શાવે છે. વર્તમાન રેન્કિંગ ઉપરાંત, રાજ્ય સરકારે ઔદ્યોગિક પ્રોત્સાહનો માટે તેના બજેટમાં ઉચ્ચ ફાળવણીને પ્રાધાન્ય આપ્યું છે, જે વ્યવસાયિક વાતાવરણને સ્પર્ધાત્મક રાખવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. પ્રાદેશિક વૃદ્ધિ પર નજર રાખતા રોકાણકારો અને કંપનીઓ માટે, મુખ્ય પરિબળ એ જોવાનું રહેશે કે શું રાજ્ય તેની ઔદ્યોગિક ક્ષમતાને વધુ વિસ્તૃત કરતી વખતે આ રાજકોષીય શિસ્ત અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કાર્યક્ષમતાનું સ્તર જાળવી રાખી શકે છે. જ્યારે ઇન્ડેક્સ વર્તમાન ભાવનાઓ માટે એક મજબૂત બેન્ચમાર્ક તરીકે કામ કરે છે, ત્યારે રોકાણકારોએ જમીન સંપાદન નીતિઓ, પ્રાદેશિક નીતિ ફેરફારો અને સંભવિત પાવર સેક્ટર સબસિડીમાં ફેરફારો પરના અપડેટ્સ પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ જે આ પ્રદેશમાં ઉદ્યોગો દ્વારા હાલમાં માણવામાં આવતા ખર્ચ લાભોને બદલી શકે છે.