કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યો માટે ટેક્સ ડિવોલ્યુશન (Tax Devolution) ફંડ તરીકે **₹1.09 લાખ કરોડ** રિલીઝ કર્યા છે. આ રકમ નિર્ધારિત સમય કરતા **5 દિવસ** વહેલી જાહેર કરવામાં આવી છે, જેથી તહેવારોની સિઝનમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને કેપિટલ પ્રોજેક્ટ્સને વેગ મળી શકે.
કેન્દ્ર સરકારે ૫ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ રાજ્યોને ટેક્સ ડિવોલ્યુશનના ભાગરૂપે ₹૧.૦૯ લાખ કરોડની રકમ ટ્રાન્સફર કરી છે. આ માસિક હપ્તો મૂળભૂત રીતે ૧૦ નવેમ્બરના રોજ ચૂકવવાનો હતો, પરંતુ રાજ્યો પાસે પૂરતી લિક્વિડિટી (Liquidity) રહે તે હેતુથી તેને ૫ દિવસ વહેલો જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. આ અગાઉ ૩૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ પણ કેન્દ્ર દ્વારા સમાન રકમના ફંડનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેનો અર્થ છે કે ટૂંકા ગાળામાં રાજ્યોના ખાતામાં બે મોટા હપ્તા જમા થયા છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને લિક્વિડિટી પર અસર
રોકાણકારો માટે આ સમાચાર મહત્વના છે, કારણ કે રાજ્ય સરકારો કન્સ્ટ્રક્શન, સિમેન્ટ, સ્ટીલ અને રોડ જેવા ક્ષેત્રોમાં મૂડી ખર્ચ (Capital Expenditure) માટે મુખ્ય ચાલક બળ છે. ફંડ વહેલું મળવાથી પ્રોજેક્ટ્સમાં આવતા કેશ-ફ્લોના અવરોધો દૂર થશે અને પેન્ડિંગ બિલ ક્લિયર થવાની શક્યતા વધશે, જે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને કેપિટલ ગુડ્સ કંપનીઓના રેવન્યુ ગ્રોથ માટે પોઝિટિવ સાબિત થઈ શકે છે.
રાજ્યોવાર ફંડની ફાળવણી
ટેક્સ ડિવોલ્યુશનના નિર્ધારિત ફોર્મ્યુલા મુજબ, કુલ કલેક્શનના ૪૧% હિસ્સો રાજ્યોને આપવામાં આવે છે. આ ફાળવણીમાં ઉત્તર પ્રદેશને સૌથી વધુ ₹૧૯,૨૦૮ કરોડ, બિહારને ₹૧૦,૮૪૫ કરોડ અને મધ્ય પ્રદેશને ₹૮,૦૧૦ કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. આ રકમ મોટા પ્રોજેક્ટ્સની સાથે સાથે તહેવારોના સમયમાં કલ્યાણકારી યોજનાઓ માટે પણ વપરાશે.
શું છે ફિસ્કલ રિસ્ક (Fiscal Risks)?
આ આર્થિક મદદ પાછળ કેટલાક પડકારો પણ જોડાયેલા છે. ફિસ્કલ એનાલિસ્ટ્સનું માનવું છે કે જે રાજ્યો પર દેવાનું ભારણ વધુ છે, તેઓ આ ફંડનો ઉપયોગ પ્રોડક્ટિવ એસેટ્સ બનાવવાને બદલે દેવાં ચુકવવા કે રેવન્યુ ડેફિસિટ ઘટાડવા માટે કરી શકે છે. જો આવું થાય, તો ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર થનારી અસર મર્યાદિત રહી શકે છે. બજાર હવે આગામી મહિનાઓમાં રાજ્યો દ્વારા પ્રોજેક્ટ એક્ઝિક્યુશનની ગતિ અને બજેટના વપરાશ પર ખાસ નજર રાખશે.