Ministry of Statistics (MoSPI) હવે શિક્ષણ અને આરોગ્ય ક્ષેત્રના ખાનગી ખર્ચને ટ્રેક કરવા માટે UPI ટ્રાન્ઝેક્શન ડેટાનો ઉપયોગ કરશે. આ પગલાથી ઈકોનોમિક ડેટામાં રહેલી ખામીઓ દૂર થશે, પરંતુ આગામી UPI ફી સ્ટ્રક્ચરના ફેરફારો પર રોકાણકારોની નજર હોવી જરૂરી છે.
ભારત સરકારના Ministry of Statistics and Programme Implementation (MoSPI) એ દેશની આર્થિક ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવા માટે એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. હવે સરકારે Unified Payments Interface (UPI) ના ટ્રાન્ઝેક્શન ડેટાને 'Index of Services Production' (ISP) સાથે જોડવાની તૈયારી કરી છે.
આ યોજના પાછળનો મુખ્ય હેતુ
સરકાર મર્ચન્ટ કેટેગરી કોડ્સનું એનાલિસિસ કરીને શિક્ષણ અને હેલ્થકેર ક્ષેત્રે થતા ખાનગી ખર્ચનો રીયલ-ટાઇમ ડેટા મેળવવા માંગે છે. હાલમાં આ બંને સેક્ટર માટે હાઈ-ફ્રીક્વન્સી ડેટા મળવો મુશ્કેલ છે, કારણ કે સ્કૂલના એનરોલમેન્ટ અને પ્રાઈવેટ હેલ્થકેર ખર્ચના આંકડા ઘણીવાર મોડા મળે છે.
ઈકોનોમીમાં આ સેક્ટરનું મહત્વ
ભારતની સર્વિસ સેક્ટરની કુલ ગ્રોસ વેલ્યુ એડેડમાં આ બંને સેક્ટરનો હિસ્સો લગભગ 10 ટકા છે. સરકાર હવે પબ્લિક અને પ્રાઈવેટ ખર્ચને અલગ રીતે ટ્રેક કરશે:
- પ્રાઈવેટ ખર્ચ: UPI ડેટા દ્વારા ટ્રેક થશે.
- પબ્લિક સેક્ટર: Public Financial Management System (PFMS) દ્વારા ટ્રેક થશે.
ખાસ નોંધવા જેવી વાત એ છે કે, શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં સરકારી હિસ્સો 65.6 ટકા અને હેલ્થકેરમાં 42.7 ટકા છે, તેથી આ ડ્યુઅલ એપ્રોચ ખૂબ જ મહત્વનો છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી: નવા ફી સ્ટ્રક્ચરની અસર
જુલાઈ 2026 માં શરૂ થયેલ આ ઇન્ડેક્સ હવે તેની ક્ષમતા 60 ટકાથી વધારીને 78.4 ટકા કરવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે. જો કે, 15 ઓક્ટોબર, 2026 થી અમલી બનનાર નવા Merchant Discount Rate (MDR) અને તેના પર લાગતા 18 ટકા GST ને કારણે લોકો ફરી રોકડ વ્યવહાર તરફ વળી શકે છે. જો લોકો કેશ પેમેન્ટ તરફ જશે, તો સરકારના આ ડેટા કલેક્શનમાં ખલેલ પડી શકે છે. આગામી સમયમાં આ ફેરફારો પેમેન્ટ ઈકોસિસ્ટમને કેવી અસર કરશે તે જોવું રહ્યું.