કેન્દ્ર સરકારે Digital India Land Records Modernisation Programme (DILRMP 3.0) ના ત્રીજા તબક્કાની શરૂઆત કરી છે. **₹565.5 કરોડના** ખર્ચે **2031** સુધીમાં દેશભરના જમીનના રેકોર્ડ્સને સંપૂર્ણ રીતે ડિજિટલ અને પારદર્શક બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.
ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય દ્વારા શરૂ કરાયેલ આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જમીન વહીવટને મેન્યુઅલ પદ્ધતિમાંથી દૂર કરી GIS-આધારિત આધુનિક ડિજિટલ ફ્રેમવર્કમાં બદલવાનો છે. આ નિર્ણય રિયલ એસ્ટેટ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને બેંકિંગ જેવા સેક્ટર્સ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
નેશનલ લેન્ડ સ્ટેક અને Bhu-Aadhaar
આ તબક્કામાં સરકાર એક 'ફેડરેટેડ નેશનલ લેન્ડ સ્ટેક' તૈયાર કરી રહી છે. જેમાં તમામ રાજ્યોના ડિજિટલ રેકોર્ડ્સ અને નકશાઓને એકસાથે જોડવામાં આવશે. સૌથી ખાસ વાત એ છે કે દરેક જમીનના ટુકડાને 14-અંકનો 'Bhu-Aadhaar' અથવા ULPIN નંબર આપવામાં આવશે. આ એક યુનિક ડિજિટલ ID તરીકે કામ કરશે, જેનાથી જમીનની માલિકી અને સીમાઓ બાબતે થતી મૂંઝવણ દૂર થશે.
સરકાર 75 વ્યસ્ત સબ-રજિસ્ટ્રાર ઓફિસને પાસપોર્ટ ઓફિસ જેવી અત્યાધુનિક 'રજિસ્ટ્રેશન સેવા કેન્દ્રો'માં ફેરવવાની યોજના ધરાવે છે, જેથી જમીન નોંધણીની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી અને સરળ બને.
આર્થિક ફાયદા અને બેંકિંગ સેક્ટર
આ પહેલથી પ્રોપર્ટી ખરીદનારાઓ અને ડેવલપર્સને મોટો ફાયદો થશે. હાલમાં ટાઈટલ વેરિફિકેશન અને વિવાદોને કારણે રિયલ એસ્ટેટ પ્રોજેક્ટ્સ લાંબા સમય સુધી અટવાઈ રહે છે, જે હવે દૂર થઈ શકે છે. બેંકો માટે પણ મોર્ગેજ વેરિફિકેશન સરળ બનશે, જેનાથી ખેડૂતો અને પ્રોપર્ટી માલિકોને લોન મેળવવામાં ઓછો સમય લાગશે.
પડકારો અને જોખમ
જોકે, જમીન એ રાજ્યનો વિષય હોવાથી આ પ્રોજેક્ટની સફળતા રાજ્યોના સહકાર પર નિર્ભર છે. ડેટા ફોર્મેટનું સ્ટાન્ડર્ડાઈઝેશન અને જૂના હાથલખાણના દસ્તાવેજોને ડિજિટલ બનાવવા એ એક મોટો પડકાર છે. રોકાણકારોએ રાજ્યોની તૈયારી અને પ્રોજેક્ટના અમલીકરણના ગતિ પર નજર રાખવી જોઈએ.