કેન્દ્ર સરકારના ડિજિટલ ફર્ટિલાઇઝર સેલ્સ પાયલોટ પ્રોગ્રામે ખારીફ **2026** સીઝન દરમિયાન સબસિડીના ખર્ચમાં **₹1,470 કરોડ**ની મોટી બચત કરી છે. જમીન ધારણના આધારે ખરીદી મર્યાદિત કરીને ખાતરના વપરાશમાં **28%** નો ઘટાડો નોંધાયો છે.
સબસિડીના બોજમાં ઘટાડો
ભારત સરકાર ખાતરની સબસિડીના વધતા જતા બોજને કાબૂમાં લેવા માટે કમર કસી રહી છે, જેનો વાર્ષિક ખર્ચ ₹3 લાખ કરોડને પાર જવાની શક્યતા છે. આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત 222 જિલ્લાઓમાં સપ્લાય ચેઈનને સંપૂર્ણ ડિજિટાઈઝ કરવામાં આવી છે, જેથી ખાતરની ખરીદી જમીન અને પાકની જરૂરિયાત મુજબ જ થાય.
આંકડાકીય સફળતા (Key Stats)
ડિજિટલ વેરિફિકેશનને કારણે ખારીફ સીઝનમાં ખાતરનું વેચાણ 18.30 લાખ ટનથી ઘટીને 13.35 લાખ ટન પર આવી ગયું છે. આ 28% નો ઘટાડો દર્શાવે છે કે અગાઉ થતી ખાતરની ચોરી અને બિન-કૃષિ ઉપયોગો પર લગામ લાગી છે. નોંધનીય છે કે, સિસ્ટમ હોવા છતાં ખાતર મેળવનારા ખેડૂતોની સંખ્યા વધીને 46.97 લાખ થઈ છે, જેનો અર્થ છે કે સાચા લાભાર્થીઓ સુધી પહોંચ વધી છે.
રાજ્યોના પ્રતિભાવમાં તફાવત
આ કાર્યક્રમ સ્વૈચ્છિક હોવાથી રાજ્યોનું વલણ મિશ્ર રહ્યું છે:
- તેલંગાણા, આંધ્ર પ્રદેશ અને ઉત્તર પ્રદેશ: વપરાશમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો, જે સફળતા દર્શાવે છે.
- મધ્ય પ્રદેશ: ખેડૂતોના વિરોધને પગલે પ્રોજેક્ટ હાલ અટકાવવામાં આવ્યો છે.
- પંજાબ: આ પ્રોજેક્ટમાં જોડાવાનો જ ઇનકાર કરી દીધો છે.
સરકાર હવે આ સફળતાને દેશભરમાં લાગુ કરવા માટે રાજ્યો સાથે સહમતિ સાધવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, જેથી રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit) પર કાબૂ મેળવી શકાય.