Fed vs RBI: યુએસમાં વ્યાજદર સ્થિર, ભારતમાં વધારાનું જોખમ

મોંઘવારી અને વ્યાજદર નીતિમાં વૈશ્વિક ભિન્નતા

વિશ્વભરની મધ્ય બેંકોની નીતિઓમાં હવે એકરૂપતા રહી નથી. અમેરિકામાં ફુગાવાના સતત ઊંચા આંકડાઓને કારણે ફેડરલ રિઝર્વ (Federal Reserve) ટૂંકા ગાળામાં વ્યાજદરમાં ઘટાડો કરે તેવી શક્યતા નહિવત્ છે. બજારના નિષ્ણાતો હવે 10-વર્ષના ટ્રેઝરી યીલ્ડ નજીક 4.6% ની આસપાસ રહેવાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે, જે અગાઉના ક્વાર્ટરમાં ચર્ચાઈ રહેલી વ્યાજદર ઘટાડાની વાતોને ફગાવી દે છે. અગાઉની જેમ, ફેડરલ રિઝર્વ હવે ઠંડા પડી રહેલા વપરાશના આંકડા પર નિર્ભર રહી શકે તેમ નથી. વર્તમાન સ્થિતિ સૂચવે છે કે 'હાયર-ફોર-લોંગર' (Higher-for-longer) નીતિ હવે માત્ર અનુમાન નથી, પરંતુ એક વાસ્તવિકતા બની રહી છે.

ભારતમાં જથ્થાબંધ ભાવવધારો અને તેની અસર

ભારતની સ્થિતિ તદ્દન અલગ છે. અહીં જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (Wholesale Price Index - WPI) માં 8.3% નો નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે, જે રિટેલ ફુગાવાને કાબૂમાં હોવા છતાં, કોર્પોરેટ માર્જિન પર દબાણ સૂચવે છે. ઉત્પાદકો અત્યાર સુધી આ ખર્ચાઓને દબાવી રહ્યા હતા, પરંતુ ભવિષ્યમાં તેમને આ ભાવવધારો ગ્રાહકો પર ટ્રાન્સફર કરવો અનિવાર્ય બનશે. રૂપિયાના અવમૂલ્યનને કારણે આયાતી ક્રૂડ ઓઈલ અને કાચા માલના ભાવમાં પણ વધારો થયો છે, જે મોંઘવારીને વધુ વેગ આપશે. છેલ્લા ક્વાર્ટર સુધીમાં, આ પરિસ્થિતિ રિટેલ ફુગાવાના આંકડા અને આર્થિક વાસ્તવિકતા વચ્ચેના અંતરને ઘટાડશે તેવી શક્યતા છે.

RBI સામેના પડકારો અને રોકાણકારો માટે જોખમ

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) મર્યાદિત વિકલ્પો સાથે કામ કરી રહી છે. અમેરિકાથી વિપરીત, જે ઊર્જા નિકાસકાર છે, ભારત વૈશ્વિક પુરવઠા આંચકાઓ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ છે. જો RBI ખાદ્યપદાર્થો અને બળતણના ભાવને નિયંત્રિત કરવા માટે 50 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરે, તો ઊંચા સરકારી ઉધારને કારણે તરલતા (liquidity) ની તંગી વધુ ઘેરી બની શકે છે. જે કંપનીઓએ નીચા વ્યાજદરના લાભ પર કામ કર્યું છે, તેમને હવે રિફાઇનાન્સિંગનું જોખમ રહેલું છે. બજાર હાલમાં નીતિગત વલણમાં અચાનક આવેલા બદલાવથી થતી અસ્થિરતાને ઓછો અંદાજ લગાવી રહ્યું છે, ખાસ કરીને જ્યારે અમેરિકી ડોલરના મજબૂતીકરણને કારણે વિદેશી મૂડી પ્રવાહમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે.

ભવિષ્યનું ચિત્ર

બજારના નિષ્ણાતો હવે ભારતીય નાણાકીય નીતિ માટે ઓક્ટોબર મહિનાને મુખ્ય વળાંક માની રહ્યા છે, જે વર્ષના પ્રથમ છ મહિનાની ધીરજથી અલગ છે. રોકાણકારો વ્યાજદર વધારાના જોખમને પહોંચી વળવા માટે ટૂંકા ગાળાના ડેટ સાધનો તરફ વળી રહ્યા છે. જ્યારે ફેડરલ રિઝર્વ વૃદ્ધિ અને ફુગાવા વચ્ચે સંતુલન જાળવી રહ્યું છે, ત્યારે RBI ચલણની સ્થિરતા અને ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. આ ભિન્નતા સૂચવે છે કે મૂડીનો ખર્ચ વધતો રહેશે, અને ઊંચા રોકડ પ્રવાહ ધરાવતી કંપનીઓ વધુ સુરક્ષિત રહેશે.