આંતરરાષ્ટ્રીય ક્લાયમેટ ફ્રેમવર્કમાં લશ્કરી કામગીરીને કાર્બન ઉત્સર્જન રિપોર્ટિંગમાંથી બાકાત રાખવામાં આવી છે. આ છૂટછાટને કારણે ગ્લોબલ ડેટામાં મોટું અંતર સર્જાયું છે, જે નેટ-ઝીરો ટાર્ગેટ્સ માટે પડકારરૂપ બની શકે છે.
રિપોર્ટિંગમાં લૂપહોલ (Policy Loophole)
વૈશ્વિક ક્લાયમેટ સમજૂતીઓમાં વર્ષોથી એક મોટી ખામી જોવા મળી રહી છે. 1997 ના ક્યોટો પ્રોટોકોલથી લઈને અત્યારના પેરિસ એગ્રીમેન્ટ સુધી, સંરક્ષણ ક્ષેત્રને નેશનલ કાર્બન ઈન્વેન્ટરીમાં રિપોર્ટિંગ કરવામાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યું છે. આના કારણે નેવલ ઓપરેશન્સ અને ફાઈટર જેટ્સ દ્વારા થતા વિશાળ ઈંધણના વપરાશનો ડેટા ગ્લોબલ કાર્બન ટ્રેકિંગ રિપોર્ટ્સમાં ક્યાંય દેખાતો નથી.
આર્થિક અને રોકાણકાર પરિપ્રેક્ષ્ય
'કોન્ફ્લિક્ટ એન્ડ એન્વાયરમેન્ટ ઓબ્ઝર્વેટરી' ના સંશોધન મુજબ, જો દુનિયાભરના લશ્કરી દળોના ઉત્સર્જનને એક દેશ તરીકે ગણવામાં આવે, તો તે વિશ્વની ટોચની ઔદ્યોગિક અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સ્થાન પામશે. ESG-કેન્દ્રિત રોકાણકારો માટે આ એક ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. જ્યારે સિવિલિયન ઈન્ડસ્ટ્રીઝ પર કડક નેટ-ઝીરો નિયમો લાગુ કરવામાં આવે છે, ત્યારે સંરક્ષણ ક્ષેત્રની પારદર્શિતાનો અભાવ એક અસમાન મેદાન તૈયાર કરે છે.
સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારો પર અસર
માત્ર કાર્બન ઉત્સર્જન જ નહીં, પણ યુદ્ધગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં (જેમ કે Ukraine) ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વિનાશ પણ પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડે છે. ફાયરફાઈટિંગ સિસ્ટમ્સ અને લેન્ડ મેનેજમેન્ટનો નાશ થવાથી ઉત્સર્જન કરતા પણ વધુ ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે.
ભવિષ્યની નીતિઓ અને જોખમો
સરકારો જેમ-જેમ નેટ-ઝીરો ટાર્ગેટ્સ માટે કાર્બન રિપોર્ટિંગના નિયમો કડક બનાવશે, તેમ લશ્કરી ક્ષેત્રના આ 'લૂપહોલ'ને દૂર કરવા માટેનું દબાણ વધશે. રોકાણકારો માટે આ બાબત નોંધપાત્ર છે, કારણ કે ભવિષ્યમાં જો લશ્કરી વપરાશને રિપોર્ટિંગ હેઠળ લાવવામાં આવશે, તો તેની સીધી અસર ડિફેન્સ સપ્લાય ચેઈન અને સરકારી ખર્ચ પર પડી શકે છે.