વર્ષ ૨૦૨૬માં ભૌગોલિક તણાવ વચ્ચે ગ્લોબલ ઇન્ડાઇસીસ **૧૨%** વધ્યા છે, પરંતુ ભારતીય શેરબજારમાં **૨૫ વર્ષમાં** સૌથી લાંબી મંદી જોવા મળી રહી છે. વિદેશી રોકાણકારોની ભારે વેચવાલી, યુએસ બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો અને **$૧૦૦** પ્રતિ બેરલના ક્રૂડ ઓઈલ ભાવ આ પાછળના મુખ્ય કારણો છે.
વર્ષ ૨૦૨૬માં ગ્લોબલ ઇક્વિટી માર્કેટે અસાધારણ મજબૂતી દર્શાવી છે. જીઓપોલિટિકલ તણાવ અને ટ્રેડ વોરની આશંકાઓ વચ્ચે પણ ગ્લોબલ ઇકોનોમી ૧૨% નો ઉછાળો નોંધાવી ચૂકી છે. આ સ્થિરતા પાછળ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) માં થયેલું భారీ મૂડીરોકાણ અને સપ્લાય ચેઇનમાં થયેલા સુધારા જવાબદાર માનવામાં આવે છે. AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં થયેલો ખર્ચ આર્થિક મંદી સામે એક મજબૂત કવચ બનીને ઉભર્યો છે.
ભારતીય બજારમાં સ્થિતિ કેમ વિપરીત છે?
જ્યાં વિશ્વના બજારો મજબૂત છે, ત્યાં ભારતીય બજારમાં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી સતત ૮ અઠવાડિયાથી લાલ નિશાનમાં છે, જે છેલ્લા ૨૫ વર્ષનો વિક્રમ છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના અંતમાં જ વિદેશી રોકાણકારો (FIIs) એ ₹૨૦,૦૦૦ કરોડથી વધુ રકમની આક્રમક વેચવાલી કરી છે.
મંદીના મુખ્ય કારણો:
- ક્રૂડ ઓઈલ: ક્રૂડના ભાવ $૧૦૦ પ્રતિ બેરલની આસપાસ રહેવાથી ભારતીય અર્થતંત્રના ટ્રેડ બેલેન્સ પર દબાણ વધ્યું છે.
- યુએસ બોન્ડ યીલ્ડ: યુએસ ૧૦-વર્ષના ટ્રેઝરી યીલ્ડ ૫% ને પાર કરી ગયા છે, જે ૨૦૦૭-૦૯ ના આર્થિક સંકટ પછીનું સર્વોચ્ચ સ્તર છે. પરિણામે, વિદેશી રોકાણકારો ઇમર્જિંગ માર્કેટ્સને બદલે સુરક્ષિત યુએસ ડેટમાં રોકાણ પસંદ કરી રહ્યા છે.
- સ્થાનિક પરિબળો: વધતા જતાં ઉધાર લેવાના ખર્ચ (Borrowing Costs) અને કંપનીઓના નફા પરના દબાણને કારણે સ્થાનિક માર્કેટ સેન્ટિમેન્ટ ખરડાયું છે.
હવે રોકાણકારો માટે વિદેશી ફંડ પ્રવાહ (FII Inflow), ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને સેન્ટ્રલ બેન્કના વ્યાજદર અંગેના નિવેદનો પર નજર રાખવી અત્યંત મહત્વની બની રહેશે.