ગ્લોબલ માર્કેટ્સમાં ભિન્ન ચાલ: અમેરિકાના વેચાણમાં ઘટાડો, એશિયામાં તેજી, ડાઉ જોન્સ સર્વોચ્ચ સ્તરે!

વૈશ્વિક બજારોમાં શું ચાલી રહ્યું છે?

વૈશ્વિક બજારોમાં આજે એક વિચિત્ર સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. એક તરફ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં વપરાશકર્તાઓના ખર્ચમાં ઘટાડો સૂચવતા આર્થિક આંકડાઓએ ચિંતા વધારી છે, જેના કારણે S&P 500 અને Nasdaq જેવા મુખ્ય ઇન્ડેક્સમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. બીજી તરફ, એશિયન બજારો મજબૂત શરૂઆત સાથે તેજી દર્શાવી રહ્યા છે, અને યુએસ માર્કેટના કેટલાક ક્ષેત્રો, ખાસ કરીને Dow Jones, નવી ઊંચાઈઓ સર કરી રહ્યા છે. આ ભિન્ન ચાલ રોકાણકારો માટે એક જટિલ ચિત્ર રજૂ કરે છે.

અમેરિકન ડેટાની દ્વિ-અર્થી અસર

11 ફેબ્રુઆરી, 2025ના રોજ, અમેરિકી બજારે રિટેલ સેલ્સ (Retail Sales) ના આંકડાઓના મિશ્ર સંકેતોનો સામનો કર્યો. ફેબ્રુઆરી મહિના માટે સિઝનલી એડજસ્ટેડ (seasonally adjusted) આંકડા અમુક શ્રેણીઓમાં, જેમ કે ઓનલાઈન સેલ્સમાં, સામાન્ય વૃદ્ધિ અને સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવે છે. જોકે, હેડલાઇન નંબર્સ અને વાર્ષિક ધોરણે સરખામણીમાં વપરાશકર્તા ખર્ચમાં સંભવિત નરમાઈ અને ધીમી ગતિ જોવા મળી. આ અસ્પષ્ટતાને કારણે બજારમાં થોડી અસ્થિરતા રહી, જેના પગલે S&P 500 ઇન્ડેક્સ 0.33% ઘટ્યો અને Nasdaq Composite 0.59% નરમ પડ્યો. આ ઘટાડો ગ્રાહક માંગમાં ઘટાડો થવાના સંકેતો પર પ્રતિક્રિયા રૂપે હતો. તેનાથી વિપરીત, Dow Jones Industrial Average એ આ વ્યાપક ટ્રેન્ડથી અલગ દેખાવ કર્યો અને 0.10% વધીને 50,188.14 ના ઐતિહાસિક રેકોર્ડ સ્તરે બંધ થયો, જે ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ મજબૂતી અથવા તાત્કાલિક વપરાશના ડેટાથી સ્વતંત્ર રીતે મૂલ્ય ધરાવતી કંપનીઓમાં રોકાણનો સંકેત આપે છે.

પ્રાદેશિક ભિન્નતા અને કોમોડિટીઝમાં ઉતાર-ચઢાવ

એશિયન બજારોએ યુએસ માર્કેટની નરમ સ્થિતિથી તદ્દન વિપરીત ચિત્ર રજૂ કર્યું. બુધવારની સવારે દક્ષિણ કોરિયાના Kospi અને Kosdaq ઇન્ડેક્સમાં વૃદ્ધિ જોવા મળી, જ્યારે હોંગકોંગના Hang Seng ફ્યુચર્સમાં પણ તેજીના સંકેતો મળ્યા. આ દર્શાવે છે કે યુએસના દબાણથી અલગ, પ્રાદેશિક આર્થિક ગતિ મજબૂત છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે, કોમોડિટીઝ માર્કેટ્સ (Commodity Markets) પણ પોતાના જટિલ પરિબળો હેઠળ રહ્યા. સોનાના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો, જેમાં 24-કેરેટ સોનાના ભાવમાં 1.17% નો ઘટાડો નોંધાયો. આ ઘટાડો ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓ હોવા છતાં જોવા મળ્યો, જે સામાન્ય રીતે સેફ-હેવન (safe-haven) માંગને વેગ આપે છે. તેનાથી વિપરીત, ક્રૂડ ઓઈલ (Crude Oil) ના ભાવમાં નજીવો વધારો જોવા મળ્યો, જ્યાં WTI $64 પ્રતિ બેરલથી ઉપર અને Brent $69 ની નજીક વેપાર કરી રહ્યું હતું. આ ભાવ OPEC+ ના ઉત્પાદન સંબંધિત નિર્ણયો અને મધ્ય પૂર્વના પુરવઠાની ગતિશીલતાથી પ્રભાવિત હતા. યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સ (DXY) માં 0.11% નો નજીવો ઘટાડો જોવા મળ્યો, જે મિશ્ર આર્થિક સંકેતો વચ્ચે ચલણ માટે સાવચેતીભર્યું વૈશ્વિક વલણ દર્શાવે છે. ભારતીય બજારમાં, ડોમેસ્ટિક ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (DIIs) ₹1,174.21 કરોડ ની ચોખ્ખી ખરીદી સાથે મજબૂત આધાર પૂરો પાડ્યો, જેને FIIs ની ₹69.45 કરોડ ની ચોખ્ખી ખરીદી દ્વારા પણ સમર્થન મળ્યું, જે સ્થાનિક વિશ્વાસ દર્શાવે છે.

બજાર પર સંભવિત જોખમો (Bear Case)

Dow Jones Industrial Average દ્વારા રેકોર્ડ સ્તર હાંસલ કરવા છતાં, બજારમાં વ્યાપક તેજી માટે કેટલાક ગંભીર અવરોધો યથાવત છે. યુએસ રિટેલ સેલ્સમાં સતત નરમાઈ, ભલે તે આંકડાઓમાં સૂક્ષ્મતા દર્શાવે, યુએસ અર્થતંત્રના વપરાશ આધારમાં સંભવિત નબળાઈ તરફ ઇશારો કરે છે. આ, આવનારી ટેરિફ (tariffs) થી ઉદ્ભવતી વેપાર નીતિની અનિશ્ચિતતાઓ સાથે મળીને, 'સ્ટેગફ્લેશન' (stagflation - જ્યાં વૃદ્ધિ સ્થગિત થાય અને ફુગાવો ઊંચો રહે) નું નોંધપાત્ર જોખમ ઊભું કરે છે. કોમોડિટીઝના મિશ્ર સંકેતો પણ ચિંતાનો વિષય છે; જ્યારે ઓઈલના ભાવ વધ્યા, જે પુરવઠાની અછત દર્શાવી શકે છે, ભૌગોલિક તણાવ હોવા છતાં સોનામાં થયેલો ઘટાડો જોખમ લેવાની વૃત્તિમાં ઘટાડો અથવા વધુ તાત્કાલિક આર્થિક દબાણો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો સંકેત આપી શકે છે. યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સ (DXY) માં થોડો ઘટાડો, જોકે નજીવો છે, તે એક નિર્ણાયક બેરોમીટર રહે છે, અને કોઈપણ સ્થિર નબળાઈ મૂડીના બહાર નીકળવા (capital flight) અથવા વૈશ્વિક અનામત ચલણનો દરજ્જો ગુમાવવાનો સંકેત આપી શકે છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને રોકાણ પ્રવાહને અસર કરશે. વધુમાં, મજબૂત સ્થાનિક ભારતીય સંસ્થાકીય ખરીદી અને વૈશ્વિક સાવચેતી વચ્ચેનો વિરોધાભાસ સૂચવે છે કે બજાર સ્થાનિક માંગ પર વધુ પડતું નિર્ભર હોઈ શકે છે, જે બાહ્ય આંચકાઓ સામે સંવેદનશીલ છે. ફેબ્રુઆરી 2025 માં વિશ્લેષકોએ જણાવ્યું હતું કે ઘરેલું ફુગાવા અને વૈશ્વિક બજારની અનિશ્ચિતતાને કારણે વધતા ખર્ચાઓ નિકાસકારોને અસર કરી રહ્યા છે, જે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની વેપાર નીતિઓની ચિંતાઓને કારણે વધુ તીવ્ર બની હતી.

ભવિષ્યની દિશા

રોકાણકારોનું ધ્યાન હવે ફેડરલ રિઝર્વની મોનેટરી પોલિસી (monetary policy) પાથ પર વધુ સ્પષ્ટ દિશા મેળવવા માટે આગામી રોજગાર ડેટા અને ફુગાવાના અહેવાલો પર કેન્દ્રિત છે. 2025ની શરૂઆતમાં પ્રવર્તમાન ભાવના સાવચેતીભર્યા આશાવાદની હતી, પરંતુ નોંધપાત્ર નીતિ અને ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો દ્વારા તેને tempered કરવામાં આવી હતી. જ્યારે કેટલાક વિશ્લેષકો ભારતમાં બેન્કિંગ અને મેટલ જેવા ક્ષેત્રોમાં સતત મજબૂતીની અપેક્ષા રાખે છે, ત્યારે વેપાર વિવાદો અને ફુગાવાના દબાણને કારણે વૈશ્વિક દૃષ્ટિકોણ અસ્પષ્ટ રહે છે, જે બજારમાં સતત અસ્થિરતા સૂચવે છે.