Banque de France ના પૂર્વ ડેપ્યુટી ગવર્નર Jean-Pierre Landau એ ચેતવણી આપી છે કે હવે સસ્તા દરે લોન મળવાનો સમય પૂરો થયો છે. US 10-year Treasury yields **5.28%** ની આસપાસ પહોંચતા કંપનીઓ માટે મૂડી મેળવવી મોંઘી બની છે, જે રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં એક મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. Jean-Pierre Landau નું માનવું છે કે આ માત્ર કામચલાઉ સ્થિતિ નથી, પરંતુ વ્યાજદરોના માળખામાં થયેલો એક કાયમી ફેરફાર છે. US 10-year Treasury yields નું 5.28% પર સ્થિર રહેવું તે આ નવા આર્થિક યુગનો મુખ્ય સંકેત છે.
ઊંચા વ્યાજદર પાછળના કારણો
આ સ્થિતિ પાછળ ત્રણ મોટા કારણો જવાબદાર છે:
૧. ચીન જેવા દેશોમાં વધતી ઉંમરના કારણે વૈશ્વિક બચતનું પ્રમાણ ઘટી રહ્યું છે.
૨. Artificial Intelligence અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં થઈ રહેલા భారీ મૂડીરોકાણને કારણે ભંડોળની માંગ સતત ઊંચી છે.
૩. દુનિયાભરની સરકારો પર વધેલું భారీ sovereign debt પણ વ્યાજદરને નીચે આવવા દેતું નથી.
કોર્પોરેટ જગત પર શું અસર?
કંપનીઓ માટે હવે ભૂલ કરવાની કોઈ જગ્યા રહી નથી. ભૂતકાળમાં જ્યારે વ્યાજદર ખૂબ નીચા હતા, ત્યારે કંપનીઓ સરળતાથી ડેટ (Debt) લઈને બિઝનેસ વધારી શકતી હતી. હવે આ ખર્ચ વધી જવાથી કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન દબાણમાં આવી શકે છે. રોકાણકારોએ હવે તેવી કંપનીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ જેનું ડેટ લેવલ ઓછું હોય અને કેશ ફ્લો મજબૂત હોય.
ફાઈનાન્શિયલ સિસ્ટમ માટે જોખમ
નોન-બેંક ફાઈનાન્શિયલ સેક્ટર્સ, જે ઘણીવાર બેંકો કરતા ઓછી દેખરેખ હેઠળ કામ કરે છે, તેમના માટે લિક્વિડિટીનું સંકટ ઊભું થઈ શકે છે. જો આ સંસ્થાઓ પર દબાણ વધે તો સિસ્ટમિક રિસ્ક પેદા થવાની શક્યતા છે.
રોકાણકારો માટે શું સલાહ?
ભારતીય અને ગ્લોબલ રોકાણકારોએ હવે ખૂબ જ સિલેક્ટિવ બનવું પડશે. શેર પસંદ કરતી વખતે તેની બેલેન્સ શીટ તપાસવી અનિવાર્ય છે. ખાસ કરીને તે જુઓ કે વ્યાજદર વધવાથી કંપનીના નેટ પ્રોફિટ પર કેટલી અસર થાય છે અને શું કંપની વધેલા ખર્ચને ગ્રાહકો પર નાખીને પોતાનો નફો જાળવી રાખવા માટે સક્ષમ છે કે નહીં.