અમેરિકા અને જાપાનમાં સોવરિન બોન્ડ યીલ્ડ દાયકાના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે કંપનીઓ દ્વારા લેવામાં આવેલા భారీ દેવા અને વધતા ફુગાવાને કારણે રોકાણકારોની ચિંતા વધી છે, જે ગ્લોબલ ઈક્વિટી માર્કેટ માટે જોખમી સંકેત છે.
ગ્લોબલ ફિક્સ્ડ-ઈનકમ માર્કેટમાં એક મોટો બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે, જ્યાં સોવરિન ડેટ યીલ્ડ દાયકાઓના સૌથી ઉંચા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. 2 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ, 10-વર્ષીય યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડ લગભગ 4.81% પર પહોંચી છે, જ્યારે જાપાનની 10-વર્ષીય ગવર્મેન્ટ બોન્ડ યીલ્ડ 1996 પછી પહેલીવાર 3% ની સપાટીને વટાવી ગઈ છે. આ વધારો રિયલ એસ્ટેટથી લઈને કોર્પોરેટ ક્રેડિટ સુધીના તમામ એસેટ ક્લાસ પર દબાણ લાવી રહ્યો છે.
આ તેજીનું કારણ શું છે?
આ માર્કેટ પ્રેશર પાછળનું મુખ્ય કારણ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે જરૂરી વિશાળ દેવું છે. Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft અને Oracle જેવી ટેક જાયન્ટ્સ ડેટા સેન્ટરના વિસ્તરણ માટે વર્ષ 2026 માં મોટું દેવું લીધું છે. વર્ષના મધ્ય સુધીમાં, AI-સંબંધિત કોર્પોરેટ ડેટ ઈશ્યુએન્સ $489 અબજ સુધી પહોંચ્યું છે. આટલી મોટી સંખ્યામાં કોર્પોરેટ બોન્ડ્સ બજારમાં આવવાથી રોકાણકારો હવે લાંબા ગાળાના એસેટ્સ માટે વધુ યીલ્ડની માંગ કરી રહ્યા છે.
મેક્રો-ઈકોનોમિક સ્થિતિ અને ભારત પર અસર
ભૂ-રાજકીય તણાવ, ખાસ કરીને યુએસ-ઈરાન સંઘર્ષને કારણે ઊર્જાના ભાવમાં વધારો થતા ફુગાવો સતત વધી રહ્યો છે. જેના કારણે માર્કેટમાં ઊંચા વ્યાજ દર લાંબા સમય સુધી જળવાઈ રહે તેવી શક્યતા છે.
ભારત જેવા ઈમર્જિંગ માર્કેટ્સ માટે આ એક ગંભીર સંકેત છે. જ્યારે 'રિસ્ક-ફ્રી' યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડ 5% ની નજીક પહોંચે, ત્યારે ગ્લોબલ ફંડ મેનેજર્સ ઈમર્જિંગ માર્કેટના જોખમી શેરોમાંથી પૈસા પાછા ખેંચીને સલામત ગવર્મેન્ટ બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરવાનું પસંદ કરે છે. આનાથી શેરબજારમાં વેચવાલીનું દબાણ વધી શકે છે અને ખાસ કરીને હાઈ-ગ્રોથ સેક્ટર્સના વેલ્યુએશન પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.