US ૧૦-વર્ષીય ટ્રેઝરી યીલ્ડ **૫.૩૪%** ના સ્તરે પહોંચી છે, જે ૨૦૦૨ પછીનું સર્વોચ્ચ લેવલ છે. આ વૈશ્વિક ઘટાડાને કારણે શેરબજારમાં રિટર્નની જૂની ધારણાઓ ખોટી સાબિત થઈ રહી છે અને ભારતીય બજારમાં પણ વિદેશી મૂડીના આઉટફ્લોનું દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે.
વૈશ્વિક રોકાણના લેન્ડસ્કેપમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. ૩ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ US ૧૦-વર્ષીય ટ્રેઝરી યીલ્ડ ૫.૩૪% ના સ્તરે પહોંચી છે, જે ૨૦૦૨ પછીની સૌથી ઊંચી સપાટી છે. આ મૂવમેન્ટને કારણે 'There Is No Alternative' (TINA) ની થીયરી ધરાશાયી થઈ છે, જે અત્યાર સુધી રોકાણકારોને શેરબજાર તરફ આકર્ષતી હતી.
કોર્પોરેટ ડેટ અને ક્રેડિટ રિસ્ક
યીલ્ડમાં થયેલો આ વધારો માત્ર સરકારી દેવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, કોર્પોરેટ બોન્ડ માર્કેટ પર પણ ભારે દબાણ છે. AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં મોટું રોકાણ કરનારી કંપનીઓ હવે કેશ ફ્લો અને દેવાની ચુકવણીને લઈને મુશ્કેલીમાં છે. તેનું તાજું ઉદાહરણ Oracle છે, જેનું ક્રેડિટ રેટિંગ જુલાઈ ૨૦૨૬માં S&P Global દ્વારા ઘટાડીને BBB- કરી દેવાયું છે.
આ રેટિંગ કંપનીને 'જંક' કેટેગરીની એકદમ નજીક લઈ જાય છે. કંપનીના લાંબા ગાળાના બોન્ડ પર યીલ્ડ વધીને ૮% ની નજીક પહોંચી છે, જેનાથી રોકાણકારોમાં ચિંતા વધી છે. જો રેટિંગમાં વધુ ઘટાડો થાય, તો પેન્શન ફંડ્સ અને સંસ્થાકીય રોકાણકારો આપમેળે આ બોન્ડ વેચવા મજબૂર થશે, જેનાથી ભાવમાં મોટો ઘટાડો આવી શકે છે.
ભારતીય માર્કેટ પર અસર
ભારતીય રોકાણકારો માટે આ વૈશ્વિક ટ્રેન્ડ સીધી મુશ્કેલી લાવ્યો છે. જ્યારે US ટ્રેઝરી જેવી સુરક્ષિત એસેટ્સ પર વ્યાજ દર વધે, ત્યારે વિદેશી રોકાણકારો ભારત જેવા ઇમર્જિંગ માર્કેટ્સમાંથી મૂડી પાછી ખેંચીને સુરક્ષિત જગ્યાએ રોકાણ કરે છે. આ મૂડીના આઉટફ્લોને કારણે જ Nifty 50 અને Sensex પર તાજેતરમાં વેચવાલીનું દબાણ જોવા મળ્યું છે.
વધારેમાં, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $૧૦૦ પ્રતિ બેરલ થી ઉપર હોવાથી અને મોંઘવારી (Inflation) સતત વધતી હોવાથી ભારતીય રૂપિયો પણ દબાણમાં છે. વૈશ્વિક સ્તરે ઉછીના નાણાં લેવા મોંઘા થવાથી ભારતીય કંપનીઓ માટે ફંડ રેઈઝિંગ મુશ્કેલ બન્યું છે, જે તેમની વૃદ્ધિ અને કેપિટલ એક્સપેન્ડિચરને અસર કરી શકે છે.
રોકાણકારોએ શું મોનિટર કરવું?
આગામી સમયમાં સેન્ટ્રલ બેન્કો યીલ્ડને લઈને કેવું વલણ અપનાવે છે તે સૌથી મહત્વનું રહેશે. જો મોંઘવારી વધુ સમય ટકી રહે તો વ્યાજ દર લાંબા ગાળા સુધી ઊંચા રહી શકે છે, જેનાથી શેરબજાર અને બોન્ડ માર્કેટ બંને પર દબાણ જળવાઈ રહેશે. સસ્તા નાણાંનો જમાનો પૂરો થયો છે અને હવે રોકાણકારોએ નવા વાતાવરણ સાથે અનુકૂલન સાધવું પડશે.