દુનિયાભરના બોન્ડ માર્કેટમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, જેમાં US 10-year Treasury Yield **5.34%** ને પાર કરી ગઈ છે. આ વધતા વ્યાજ દરોને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે કંપનીઓ અને સામાન્ય લોકો માટે લોન લેવી મોંઘી બની રહી છે.
દુનિયાભરના નાણાકીય બજારો અત્યારે બોન્ડ માર્કેટમાં ચાલી રહેલી ભારે વેચવાલીનો સામનો કરી રહ્યા છે. ૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ સુધીના આંકડા મુજબ, US 10-year Treasury yield વધીને 5.34% થઈ ગઈ છે, જે ૨૦૦૨ પછીનું સૌથી ઊંચું સ્તર છે. આ જ રીતે, UK માં પણ 30-year gilt yields ૬% ને પાર કરી ગઈ છે, જે ૧૯૯૮ પછી પ્રથમ વખત બન્યું છે.
આ તેજી પાછળના કારણો શું છે?
આ અસ્થિરતા પાછળ અનેક પરિબળો જવાબદાર છે. $૯૦ પ્રતિ બેરલથી ઉપર રહેલા ક્રૂડ ઓઈલના ભાવને કારણે ફુગાવો અંકુશમાં આવી રહ્યો નથી. આ ઉપરાંત, AI અને ડેટા સેન્ટર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ થતો જંગી ખર્ચ અને સરકારી ખાધ ઘટાડવા માટે કરવામાં આવતું દેવું મુખ્ય કારણ છે. સરકારો વધુ ડેટ ઈશ્યૂ કરી રહી છે, પરંતુ ખરીદદારોનો ઉત્સાહ ઘટતા યીલ્ડમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.
રોકાણકારો અને કંપનીઓ માટે શું છે જોખમ?
સરકારી બોન્ડના દર વધે એટલે સીધી અસર અન્ય તમામ વ્યાજ દરો પર પડે છે. કંપનીઓ માટે નવા પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ કરવા કે વ્યક્તિઓ માટે હોમ લોન લેવી હવે વધુ મોંઘી બની છે. ભારતમાં સ્થિતિ પ્રમાણમાં સ્થિર છે, કારણ કે Reserve Bank of India (RBI) નું મેનેજમેન્ટ સારું રહ્યું છે. તેમ છતાં, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં ઘણી ભારતીય કંપનીઓએ વ્યાજ વધે તે પહેલાં ફંડિંગ મેળવવા માટે કોર્પોરેટ બોન્ડ ઈશ્યૂ કરવામાં ઉતાવળ કરી હતી.
હવે રોકાણકારોએ કંપનીઓની બેલેન્સ શીટ પર ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. જે કંપનીઓ પર દેવું વધારે છે, તેમના નફામાં ઘટાડો થઈ શકે છે. આગામી સમયમાં RBI અને અન્ય સેન્ટ્રલ બેન્કો કેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે તેના પર બજારની નજર રહેશે.