બજારમાં મોટા ઘટાડા પાછળ શું?
આ ઘટાડાને કારણે BSE સેન્સેક્સ છેલ્લા સપ્તાહમાં 2.33% ઘટીને 76,664.21 ના સ્તરે બંધ રહ્યો, જ્યારે NSE નિફ્ટી 1.87% ઘટ્યો. આ વ્યાપક ઘટાડાને પગલે ટોચની કંપનીઓના માર્કેટ કેપમાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો. Tata Consultancy Services (TCS) ને સૌથી વધુ ફટકો પડ્યો, જેના માર્કેટ કેપમાં ₹66,699.44 કરોડ ઘટ્યા. Reliance Industries નું મૂલ્ય પણ ₹50,670.34 કરોડ ઘટ્યું. આ ઉપરાંત, HDFC Bank, LIC, Bharti Airtel, ICICI Bank અને Larsen & Toubro જેવી કંપનીઓએ મળીને ₹2 લાખ કરોડ થી વધુનું નુકસાન કર્યું. જોકે, Hindustan Unilever, State Bank of India અને Bajaj Finance જેવા શેરોએ સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવી અને તેમનું મૂલ્ય વધારવામાં સફળ રહ્યા.
જિયોપોલિટિક્સ અને IT સેક્ટર પર દબાણ
વિશ્લેષકોના મતે, પશ્ચિમ એશિયામાં વધતી જતી જિયોપોલિટિકલ તંગદીલી મુખ્ય કારણ છે. આનાથી સપ્લાય ચેઇન ખોરવાઈ છે અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધ્યા છે, જે ભારત જેવા આયાત પર નિર્ભર અર્થતંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય છે. આની અસર ખાતર અને LPG જેવી આવશ્યક વસ્તુઓ પર પણ પડી રહી છે, જે ઉત્પાદન અને કૃષિ જેવા ક્ષેત્રોને અસર કરી રહી છે. માર્ચ મહિનામાં ઉત્પાદન ક્ષેત્રનો PMI 45 મહિનાના નીચા સ્તરે પહોંચ્યો હતો અને કોર ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પણ માર્ચમાં 0.4% સંકોચાઈ હતી.
સાથે જ, ભારતના બજાર કેપિટલાઇઝેશનમાં મોટો ફાળો આપતા IT સેક્ટર પણ નવી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. TCS જેવી મોટી IT કંપનીઓએ નબળી કમાણી અને ભવિષ્ય અંગે સાવચેતીભર્યું વલણ દર્શાવ્યું છે. TCS એ છેલ્લા બે દાયકામાં પ્રથમ વખત વાર્ષિક આવકમાં ઘટાડો નોંધાવ્યો છે. આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને AI (Artificial Intelligence) ના સંભવિત પ્રભાવને કારણે ક્લાયન્ટ સ્પેન્ડિંગ (Client Spending) માં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. આ કારણે Nifty IT ઇન્ડેક્સ એક જ દિવસમાં 5.13% ઘટ્યો.
મુખ્ય ડાઉનસાઇડ રિસ્ક અને ભવિષ્યની દિશા
જિયોપોલિટિકલ અસ્થિરતા અને IT સેક્ટરની સમસ્યાઓ બજાર માટે મોટા ડાઉનસાઇડ રિસ્ક (Downside Risk) ઊભા કરી રહી છે. IT સેક્ટરમાં AI નો પ્રભાવ અને ક્લાયન્ટ સ્પેન્ડિંગની સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખવી પડશે. IMF એ ભારત માટે 6.5% નો આર્થિક વિકાસ દર જાળવી રાખવાની આગાહી કરી છે, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયા સંકટ અને વધતા એનર્જી ખર્ચને કારણે ફુગાવા અને વિકાસ દર સામે જોખમ વધી શકે છે. બજારની દિશા પશ્ચિમ એશિયા સંકટના સમયગાળા અને IT સેક્ટરમાં AI ના અપનાવવાના વેગ પર નિર્ભર રહેશે.
