ચીન હવે પાકિસ્તાનને બદલે બાંગ્લાદેશમાં લોજિસ્ટિક્સ હબ વિકસાવવા પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે. રોકાણકારો માટે Eastern Dedicated Freight Corridor અને INSTC જેવા પ્રોજેક્ટ્સનું મહત્વ વધી ગયું છે.
યુરેશિયન લોજિસ્ટિક્સમાં એક મોટું પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. ચીન હવે પોતાની સ્ટ્રેટેજી બદલીને બાંગ્લાદેશના મોંગલા અને મીરસરાઈમાં આર્થિક અને લોજિસ્ટિક્સ હબ બનાવવા પર ભાર મૂકી રહ્યું છે. બીજી તરફ, ચીન-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) સુરક્ષાના કારણો અને ઓછા કન્ટેનર ટ્રાફિકને લીધે લાંબા ગાળાની વ્યવહારિકતા સામે પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
ભારતીય માર્કેટ પર અસર
આ માત્ર ભૌગોલિક રાજનીતિ નથી, પણ પ્રાદેશિક વેપારની કાર્યક્ષમતા અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ સાથે જોડાયેલો વિષય છે. દક્ષિણ એશિયામાં કનેક્ટિવિટી હવે મેન્યુફેક્ચરિંગ અને એક્સપોર્ટ સેક્ટર માટે ખૂબ મહત્વની બની ગઈ છે. ચીનના પ્રોજેક્ટ્સની નજીક હોવાને કારણે, ભારત માટે Eastern Dedicated Freight Corridor (DFC) હવે સ્પર્ધાત્મક દ્રષ્ટિએ અનિવાર્ય છે.
ભારતનો વળતો જવાબ
ભારતે તેના મલ્ટી-મોડલ ટ્રાન્સપોર્ટ નેટવર્કને ઝડપી બનાવ્યું છે. ખાસ કરીને International North-South Transport Corridor (INSTC) માં રશિયા, ઈરાન અને મધ્ય એશિયા સાથેના જોડાણને કારણે ટ્રેડ વોલ્યુમમાં વધારો થયો છે. ભારતનો 2,843 કિમીનો ડેડિકેટેડ ફ્રેઈટ કોરિડોર હવે સંપૂર્ણ કાર્યરત થઈ રહ્યો છે, જે બલ્ક ફ્રેઈટ કેપેસિટી વધારીને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો કરશે.
રોકાણકારોએ શું ધ્યાનમાં રાખવું?
લોજિસ્ટિક્સ અને પોર્ટ-લિંક્ડ સેક્ટર્સ માટે આ વિકાસ ખૂબ સંવેદનશીલ છે. જો કોરિડોર વધુ કાર્યક્ષમ બને, તો એક્સપોર્ટ-ઓરિએન્ટેડ કંપનીઓના ઓપરેટિંગ માર્જિન સુધરી શકે છે. જોકે, બંગાળની ખાડીમાં વધતી જતી ભૌગોલિક રાજકીય સ્પર્ધા અનિશ્ચિતતા પણ લાવી શકે છે. રોકાણકારોએ પ્રોજેક્ટની જાહેરાતોને બદલે વાસ્તવિક ટ્રાન્સપોર્ટેડ વોલ્યુમ, પોર્ટ કેપેસિટી યુટિલાઈઝેશન અને લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટીના કમિશનિંગ પર નજીકથી નજર રાખવી જોઈએ.