પશ્ચિમ એશિયાના તણાવનો ભારતીય જેમ્સ સેક્ટર પર પ્રહાર: નિકાસને નવી દિશા તરફ

પશ્ચિમ એશિયામાં રાજકીય અસ્થિરતા ભારતના વેપાર અને આર્થિક સ્થિરતા માટે મોટો પડકાર બની રહી છે. NITI Aayog ના એક રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે આ તણાવ દેશની વેપાર ખાધને પહોળી કરી શકે છે અને ભારતીય રૂપિયાને નબળો પાડી શકે છે. આ અશાંતિને કારણે ભારત-GCC ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) માં પણ વિલંબ થઈ રહ્યો છે, જે વેપારને વૈવિધ્યીકરણ કરવાના પ્રયાસોમાં અવરોધ ઊભો કરી રહ્યો છે.

આ બધા વચ્ચે, ભારતના જેમ્સ અને જ્વેલરી સેક્ટર પર તેની સીધી અસર જોવા મળી રહી છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 (FY2025-26) માં, આ સેક્ટરની નિકાસ ડોલરના સંદર્ભમાં 3.32% ઘટીને $27.72 બિલિયન થઈ ગઈ છે. આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ અમેરિકા તરફથી માંગમાં આવેલો મોટો ઘટાડો છે, જ્યાં માંગમાં 44.92% નો ઘટાડો નોંધાયો છે.

આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે, નિકાસકારો હવે નવી બજાર વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યા છે. UAE, ભારત-UAE FTA ની મદદથી, એક મુખ્ય નિકાસ સ્થળ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે, જ્યાં આખા નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન 10.52% નો વિકાસ જોવા મળ્યો છે. જેમ અને જ્વેલરી નિકાસ પ્રોત્સાહન પરિષદ (GJEPC) મુજબ, આ વૈવિધ્યકરણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

NITI Aayog એ ડિઝાઇન-આધારિત ઉત્પાદન અને ઉચ્ચ-મૂલ્યની નિકાસ વધારવાની સલાહ આપી છે. સાથે જ, વેપાર પ્રક્રિયાઓમાં સુધારો, કાચા માલની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવી અને MSMEs માટે નાણાકીય સહાય વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે જેથી ખર્ચ ઘટાડી શકાય અને નફો સુધારી શકાય.

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ઊર્જા સુરક્ષા અંગે પણ ચિંતાઓ વધી રહી છે, કારણ કે ભારતના લગભગ 90% ક્રૂડ ઓઇલની આયાત હોર્મુઝની સામુદ્રધુની જેવા મહત્વપૂર્ણ માર્ગોમાંથી થાય છે. વિશ્લેષકો ચેતવણી આપે છે કે જો સંઘર્ષ લાંબા સમય સુધી ચાલશે, તો આયાત ખર્ચ વધવા અને વિદેશી રોકાણ ઘટવાને કારણે ભારતની વેપાર ખાધ GDP ના 2% સુધી પહોંચી શકે છે. માર્ચ 2026 માં, COVID-19 મહામારી પછીની સૌથી કડક નાણાકીય પરિસ્થિતિ જોવા મળી રહી છે, જેમાં મૂડી દેશ છોડી રહી છે અને રૂપિયો નબળો પડી રહ્યો છે. કેટલાક નિષ્ણાતોનું અનુમાન છે કે જો લડાઈ ચાલુ રહી તો રૂપિયો ડોલર સામે 97-98 સુધી પહોંચી શકે છે.

લેબ-ગ્રોન ડાયમંડના ભાવમાં ઘટાડો અને ઊંચા સોનાના ભાવ જે સાદા સોનાના ઘરેણાંની માંગને અસર કરી રહ્યા છે, તે પણ આ સેક્ટર માટે પડકારરૂપ છે. જોકે, IMF એ અનુમાન લગાવ્યું છે કે ભારત 2025 સુધીમાં વિશ્વની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની જશે, જે વર્તમાન દબાણો છતાં લાંબા ગાળાના હકારાત્મક દૃષ્ટિકોણને દર્શાવે છે.