શાંતિ પાછળનું તોફાન: સતત ભૂ-રાજકીય અસ્થિરતાને નેવિગેટ કરવી
ઇકોનોમિસ્ટ Ed Yardeni ને અપેક્ષા છે કે તાજેતરના ભૂ-રાજકીય તણાવનો ઝડપથી ઉકેલ આવશે અને સ્થિરતા પાછી ફરશે, જેનાથી ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil) અને સોના (Gold) માંથી નફો બુક કરવાની તક મળશે. આ દૃષ્ટિકોણ સૂચવે છે કે કોમોડિટીના ભાવમાં હાલનો ઉછાળો કામચલાઉ છે. Yardeni નો વ્યાપક સિદ્ધાંત, જે આ દાયકાને 'roaring 2020s' તરીકે વર્ણવે છે, તે ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિ દ્વારા સંચાલિત મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિની પૃષ્ઠભૂમિ પૂરી પાડે છે, અને બજારમાં આવતી મંદીને લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે શ્રેષ્ઠ તકો તરીકે જુએ છે. હાલમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ Brent માટે આશરે $76.30 અને WTI માટે $69.94 ની આસપાસ છે, જ્યારે સોનું $5,300-$5,400 પ્રતિ ઔંસની નજીક ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે.
ભારત માટે સંભવિત લાભ: શરતી મજબૂતી
ઊર્જાના ભાવમાં ઘટાડાથી મુખ્ય તેલ-આયાત કરતી અર્થવ્યવસ્થાઓને ફાયદો થવાની ધારણા છે, જેમાં ભારતને ઘટતી મોંઘવારી, સુધરેલા વેપાર ખાધ અને વધેલી ગ્રાહક ખર્ચ શક્તિનો લાભ મળી શકે છે. ઐતિહાસિક રીતે, ક્રૂડના ભાવમાં $10 નો ઘટાડો ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધને GDP ના લગભગ 0.5% સુધી ઘટાડી શકે છે. જોકે, આ લાભ સ્થિર અથવા ઘટતા તેલના ભાવના વાતાવરણ પર નિર્ભર છે. ભારતના GDP ના ટકાવારી તરીકે તેલ આયાત પરની નિર્ભરતા 8.5% થી ઘટીને 4.8% થઈ ગઈ છે અને રિન્યુએબલ એનર્જીમાં રોકાણ વધ્યું છે, તેમ છતાં દેશ હજુ પણ નબળો છે. ભારતના ક્રૂડ આયાતના લગભગ 50% મધ્ય પૂર્વના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માંથી પસાર થાય છે, જે એક મહત્વપૂર્ણ પોઇન્ટ છે અને મધ્ય પૂર્વમાં વધતા સંઘર્ષો, ખાસ કરીને ઇરાન પર યુએસ-ઇઝરાયેલના તાજેતરના હુમલાઓથી સીધો જોખમમાં છે.
આશાવાદી દૃષ્ટિકોણ પર જોખમો: ફોરેન્સિક બેર કેસ (Forensic Bear Case)
Yardeni ની ભૂ-રાજકીય શાંતિની આગાહી મધ્ય પૂર્વની અસ્થિર પરિસ્થિતિને કારણે તાત્કાલિક પડકારોનો સામનો કરી રહી છે. ઇરાન પરના હુમલાઓ સહિત તણાવ વધવાથી Brent ક્રૂડ ફ્યુચર્સ (Futures) પહેલેથી જ ઊંચા ગયા છે અને જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી શિપિંગ ખોરવાઈ જાય તો ભાવ $80 કે તેથી વધુ સુધી પહોંચી શકે છે. આવી પરિસ્થિતિ ભારતના આર્થિક લાભોને ગંભીર રીતે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેલના ભાવમાં સતત 25% નો વધારો ભારતના આયાત બિલમાં $15 બિલિયન વધારી શકે છે, ચાલુ ખાતાની ખાધને GDP ના 0.3% સુધી વધારી શકે છે અને વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિમાં 0.2% ઘટાડો કરી શકે છે. વધુમાં, ગલ્ફમાંથી આવતી રેમિટન્સ (Remittance) પ્રવાહ, જે વાર્ષિક $40-50 બિલિયન નો અંદાજ છે, તે પણ જોખમી બની શકે છે.
વૈશ્વિક સ્તરે, મોંઘવારી સ્થિર રહેવાની ધારણા છે, જે 2026 માં સરેરાશ 2.8% રહેવાનો અંદાજ છે, જોકે પ્રાદેશિક તફાવતો યથાવત છે, જેમાં યુએસ યુરોપ કરતાં વધુ મોંઘવારીની અપેક્ષા રાખે છે. વિશ્વ બેંક (World Bank) નબળી વૈશ્વિક વૃદ્ધિને કારણે 2026 માં કોમોડિટીના ભાવમાં 7% નો ઘટાડો થવાની આગાહી કરે છે, જે ચોક્કસ કોમોડિટીઝ માટે Yardeni ની આશાવાદથી વિપરીત છે. ઓક્સફોર્ડ ઇકોનોમિક્સ (Oxford Economics) એક વિભાજનની આગાહી કરે છે, જેમાં કિંમતી અને બેઝ મેટલ્સ (Base Metals) સારું પ્રદર્શન કરશે, જ્યારે કૃષિ પર દબાણ આવશે.
ભારતમાં, ઇક્વિટી માર્કેટ્સ (Equity Markets), વૃદ્ધિની સંભાવના દર્શાવતા હોવા છતાં, ઊંચા વેલ્યુએશન્સ સાથે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. સેન્સેક્સ (Sensex) 24.4x ના ફોરવર્ડ પ્રાઇસ-ટુ-અર્નિંગ રેશિયો (P/E Ratio) પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, જે તેના 15-વર્ષના સરેરાશ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે, જે મલ્ટિપલ એક્સપાન્શન (Multiple Expansion) માટે મર્યાદિત અવકાશ સૂચવે છે અને જો કમાણીના અંદાજો ખોટા પડે તો જોખમ વધારે છે. રૂપિયાનું નબળાઈ પણ વિદેશી રોકાણકારો માટે સતત પડકાર રજૂ કરે છે.
આઉટલૂક: અનિશ્ચિતતા દ્વારા નિયંત્રિત વૃદ્ધિ
આ જોખમો છતાં, Yardeni તેમના 'roaring 2020s' સિદ્ધાંતને જાળવી રાખે છે, જે 2026 સુધીમાં S&P 500 કમાણી $310 સુધી પહોંચવાની આગાહી કરે છે, અને ઇન્ડેક્સ માટે 7,500 નો લક્ષ્યાંક રાખે છે. તેમની ફર્મની અપેક્ષા છે કે 2026 એક દુર્લભ વર્ષ બની શકે છે જ્યાં S&P 500 કંપનીઓ માટે વિશ્લેષકોના કમાણીના અંદાજ વર્ષ દરમિયાન ઘટવાને બદલે સ્થિર અથવા સુધરશે. ભારત માટે, વિશ્લેષકો હકારાત્મક રહે છે, HSBC Nifty વેલ્યુએશન્સને ઐતિહાસિક સરેરાશ સાથે સુસંગત જુએ છે અને 2026 માં વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) ની વાપસીની અપેક્ષા રાખે છે, જે FY27 માં અપેક્ષિત કમાણી વૃદ્ધિ દ્વારા સમર્થિત છે. Kotak Mutual Fund ભારતમાં મધ્યમ વળતરની આગાહી કરે છે, ટૂંકા ગાળાના લાભો પર લાંબા ગાળાના ફંડામેન્ટલ્સ (Fundamentals) પર ભાર મૂકે છે.