GDP ના આંકડામાં ગરબડ? ભારતનું **$30 ટ્રિલિયન**નું લક્ષ્ય જોખમમાં!
Overview
ભારતે પોતાના GDP (ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ) ના આંકડાઓને નવા બેઝ યર **2022-23** સાથે સુધાર્યા છે. આ સુધારામાં જાણવા મળ્યું છે કે ભૂતકાળમાં નોમિનલ GDPનો અંદાજ **3-4%** જેટલો વધુ પડતો લગાવવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે દેશના મહત્વાકાંક્ષી આર્થિક લક્ષ્યાંકો પર પ્રશ્નાર્થ સર્જાયો છે.
GDP સુધારા પાછળનું કારણ શું છે?
જૂના બેઝ યર 2011-12 ને બદલે હવે 2022-23 ને બેઝ યર બનાવવામાં આવ્યું છે. આ ફેરફાર જરૂરી હતો કારણ કે જૂની પદ્ધતિઓ અને ડેટા અપૂરતા હતા, જેના કારણે IMF (ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ) એ ભારતીય રાષ્ટ્રીય હિસાબોને 'C' રેટિંગ આપ્યું હતું. આ નવા મૂલ્યાંકનથી દેશના આર્થિક વિકાસના માર્ગમાં ફેરફાર જોવા મળ્યો છે.
આંકડાઓમાં કેટલો ઘટાડો અને કયા ક્ષેત્ર પર અસર?
આ સુધારા બાદ જાણવા મળ્યું છે કે નોમિનલ GDPનો અંદાજ અગાઉના આંકડા કરતાં લગભગ 3-4% વધુ હતો. આ ફેરફાર ખાસ કરીને સર્વિસિસ સેક્ટર પર વધુ જોવા મળ્યો છે, જે ભારતીય અર્થતંત્રનો 56% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે. સર્વિસિસ સેક્ટરને 7-8% સુધી ઘટાડવામાં આવ્યું છે. જ્યારે, કૃષિ જેવા પ્રાથમિક ક્ષેત્રમાં 4-6% નો વધારો જોવા મળ્યો છે.
રૂપિયાના અવમૂલ્યનની અસર
નીચા નોમિનલ GDP બેઝ અને ભારતીય રૂપિયાના સતત અવમૂલ્યન (Depreciation) ને કારણે યુએસ ડોલરના સંદર્ભમાં ભારતનો GDP વૃદ્ધિ દર ધાર્યા કરતાં ધીમો પડ્યો છે. જે સમયગાળા દરમિયાન આ આંકડા સુધારવામાં આવ્યા, તે દરમિયાન રૂપિયો લગભગ ₹80 થી ઘટીને ₹88 પ્રતિ ડોલર થઈ ગયો હતો. આના કારણે, નોમિનલ GDPમાં ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ચોથા સ્થાનેથી ઘટીને છઠ્ઠા સ્થાને પહોંચી ગયું છે.
$30 ટ્રિલિયનના લક્ષ્યાંક પર શું અસર?
વર્ષ 2047 સુધીમાં $30 ટ્રિલિયનનું અર્થતંત્ર બનવાનું ભારતનું મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્ય હવે અનેક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. સુધારેલા GDP આંકડા અને રૂપિયાના સતત નબળા પડવાને કારણે નોમિનલ વૃદ્ધિનો દેખાવ ઓછો આશાવાદી જણાય છે. આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટે, કેટલાક વિશ્લેષકોના મતે, ડોલરના સંદર્ભમાં વાર્ષિક 9.2% થી 13% ની સતત વૃદ્ધિ જરૂરી છે, જે વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં મુશ્કેલ જણાય છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓનું શું કહેવું છે?
વૈશ્વિક આર્થિક મંદી અને ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ છતાં, આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ ભારતના અર્થતંત્ર પ્રત્યે સાવચેતીપૂર્વક આશાવાદી છે. IMF એ 2026 માં ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ દર 6.5% રહેવાની ધારણા વ્યક્ત કરી છે, જે તેને વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસતું મુખ્ય અર્થતંત્ર બનાવશે. જ્યારે વર્લ્ડ બેંક FY26 માં વૃદ્ધિ 7.6% સુધી પહોંચવાનો અંદાજ લગાવે છે. જોકે, આ વૃદ્ધિ જાળવી રાખવા અને લાંબા ગાળાના લક્ષ્યો હાંસલ કરવા માટે રાષ્ટ્રીય હિસાબોની પદ્ધતિમાં સુધાર, ચલણના ઉતાર-ચઢાવનું વ્યવસ્થાપન અને જટિલ વૈશ્વિક પરિદ્રશ્યને નેવિગેટ કરવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
