વર્ષ 2026ના પ્રથમ સાત મહિનામાં વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય ડેટ માર્કેટમાં, ખાસ કરીને 'ફુલ્લી એક્સેસિબલ રૂટ' (FAR) મારફતે, **$4.6 બિલિયન**નું રોકાણ કર્યું છે. આ આંકડો ભારતીય સરકારી બોન્ડ્સમાં વધતા રસને દર્શાવે છે, જે ટેક્સમાં થયેલા ફેરફારો અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ના સમર્થનને કારણે શક્ય બન્યું છે.
ભારતીય ડેટ માર્કેટમાં વિદેશી રોકાણનો ધસારો
આ વર્ષે ભારતના ડેટ માર્કેટમાં વિદેશી રોકાણકારોનો રસ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો છે. નેશનલ સિક્યોરિટીઝ એન્ડ ડિપોઝિટરીઝ લિ. (NSDL)ના ડેટા અનુસાર, 2026ના પ્રથમ સાત મહિનામાં 'ફુલ્લી એક્સેસિબલ રૂટ' (FAR) દ્વારા $4.6 બિલિયન જેટલું રોકાણ આવ્યું છે. આમાં પણ, એકલા જૂન મહિનામાં $2 બિલિયનથી વધુનું રોકાણ થયું, જે રોકાણકારોની પ્રવૃત્તિમાં થયેલા તીવ્ર વધારાનો સંકેત આપે છે.
RBIના પગલાં અને ટેક્સ ફેરફારોની અસર
વિદેશી રોકાણકારોના આ બદલાતા વલણ પાછળ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા કરાયેલા નીતિગત ફેરફારો અને સરકારી ટેક્સમાં થયેલા ફેરફારો મુખ્ય કારણો છે. આ ફેરફારોનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશી રોકાણકારો માટે ટેક્સ પછીના વળતરને સુધારવાનો છે. તાજેતરમાં, RBI એ FAR ફ્રેમવર્કનો વ્યાપ વધારીને 'અલ્ટ્રા-લોંગ ટેનર બોન્ડ્સ' (ultra-long tenor bonds) નો સમાવેશ કર્યો છે. આ પગલાંનો હેતુ બજારને વધુ ઊંડું બનાવવાનો અને લાંબા ગાળાના રોકાણકારોને વધુ વિકલ્પો પૂરા પાડવાનો છે. આ વિકાસને કારણે સરકારી સિક્યોરિટીઝ અન્ય રોકાણ માર્ગોની તુલનામાં વધુ આકર્ષક બની છે.
ઇક્વિટીમાંથી ડેટ તરફ વળ્યું રોકાણ
વૈશ્વિક રોકાણકારો ભારતીય ઇક્વિટી માર્કેટની સરખામણીમાં ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સને વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે. જ્યાં FAR રૂટ દ્વારા ડેટ માર્કેટમાં સતત ખરીદી જોવા મળી રહી છે, ત્યાં 'વોલન્ટરી રીટેન્શન રૂટ' (Voluntary Retention Route) માંથી $148 મિલિયનનો નેટ આઉટફ્લો (net outflow) જોવા મળ્યો છે, કારણ કે રોકાણકારો વધુ લવચીક FAR ફ્રેમવર્કમાં મૂડી ફેરવી રહ્યા છે. બીજી તરફ, ઇક્વિટી સેગમેન્ટ પર સતત દબાણ રહ્યું છે, જેમાં વર્ષ-દર-તારીખ (year-to-date) ધોરણે $27 બિલિયનથી વધુનો આઉટફ્લો નોંધાયો છે, ભલે જુલાઈની શરૂઆતમાં $1.9 બિલિયનનો નજીવો સુધારો જોવા મળ્યો હોય.
ભવિષ્યમાં શું અસર કરશે?
જોકે હાલનો રોકાણ પ્રવાહ હકારાત્મક છે, નાણાકીય વિશ્લેષકો માને છે કે આ મૂડીના પ્રવાહની સ્થિરતા અનેક બાહ્ય પરિબળો પર નિર્ભર રહેશે. ભારતીય બોન્ડ યીલ્ડ (bond yields) અને યુ.એસ. ટ્રેઝરી દરો વચ્ચેનો તફાવત, જેને 'યીલ્ડ ડિફરન્સિયલ' (yield differential) કહેવાય છે, તે વિદેશી મૂડીને આકર્ષવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આ ઉપરાંત, યુ.એસ. ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાની સ્થિરતા અને વૈશ્વિક વ્યાજ દરોની ભવિષ્યની દિશા પણ આગામી મહિનાઓમાં આ ગતિ જાળવી રાખવામાં અથવા તેને ધીમી કરવામાં નિર્ણાયક પરિબળો બની રહેશે.