ભારતમાં શેરબજારમાં ભાગીદારી તો વધી રહી છે, પરંતુ SEBI ના 2025 ના સર્વે મુજબ માત્ર 36% રોકાણકારો જ માર્કેટ રિસ્ક અને ફુગાવાની સમજ ધરાવે છે. બાકીના 64% રોકાણકારો માટે આ એક ગંભીર જોખમ છે.
ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણકારોની સંખ્યામાં તોતિંગ ઉછાળો આવ્યો છે. નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) માં રજિસ્ટર્ડ એકાઉન્ટ્સની સંખ્યા 2.5 કરોડને પાર કરી ગઈ છે, જ્યારે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ફોલિયો 28.62 કરોડ સુધી પહોંચ્યા છે. પરંતુ, સેબી (SEBI) નો 2025 નો સર્વે એ દર્શાવે છે કે આ વધતી સંખ્યા પાછળ યોગ્ય સમજણનો અભાવ છે. મોટાભાગના નવા રોકાણકારો માર્કેટ રિસ્ક અને ફુગાવાની લાંબા ગાળાની અસરોને સમજવામાં થાપ ખાઈ જાય છે.
ડિજિટલ એપની સરળતા જોખમી?
આજના યુગમાં મોબાઈલ એપ પર એક ક્લિકમાં ટ્રેડિંગ કરવું ખૂબ સરળ બન્યું છે. જોકે, આ સરળતા ઘણીવાર ખોટો આત્મવિશ્વાસ પેદા કરે છે. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે સોશિયલ મીડિયા પર મળતી અધૂરી સલાહ કે વાયરલ ટ્રેન્ડ પાછળ દોડવાથી બજારની અસ્થિરતા દરમિયાન મૂડી ધોવાઈ જવાનું જોખમ રહેલું છે.
રોકાણકાર તરીકે શું ધ્યાનમાં રાખવું?
સાચું રોકાણ માત્ર શેર કે ફંડ પસંદ કરવા પૂરતું નથી. મજબૂત પોર્ટફોલિયો માટે આ ત્રણ વાતો પર ધ્યાન આપવું અનિવાર્ય છે:
- ઇમરજન્સી ફંડ: આકસ્મિક જરૂરિયાત માટે અગાઉથી ફંડ તૈયાર રાખવું.
- વીમો: પૂરતું ઇન્સ્યોરન્સ કવરેજ હોવું જોઈએ.
- દેવું: ક્રેડિટ કાર્ડ કે મોંઘા લોનના વ્યાજને સમજવું, જે તમારા ઇક્વિટી નફાને ખાઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, ટેક્સના નિયમો અને લોંગ-ટર્મ કે શોર્ટ-ટર્મ કેપિટલ ગેઈન (Capital Gains) ની સમજ હોવી પણ તેટલી જ જરૂરી છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં AUM ₹82 લાખ કરોડને પાર કરી ગયું છે, ત્યારે રોકાણકારોએ હવે 'સંખ્યા' પર નહીં પણ પોતાની 'સમજણ' અને 'ક્વોલિટી' પર ધ્યાન આપવાનો સમય આવી ગયો છે.