ભારતીય શેરબજારમાંથી વિદેશી રોકાણકારો (FPIs) સતત વેચવાલી કરી રહ્યા છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં તેમણે **$25 બિલિયન** જેવી માતબર રકમ પાછી ખેંચી લીધી છે, જેના કારણે વિદેશી હિસ્સેદારી છેલ્લા **17 વર્ષના** તળિયે પહોંચી ગઈ છે.
ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણના માળખામાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીના આંકડા મુજબ, વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) દ્વારા $25 બિલિયનની નેટ વેચવાલી કરવામાં આવી છે. આ વેચવાલી પાછળનું મુખ્ય કારણ ગ્લોબલ ફંડ મેનેજરોનું આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) સેક્ટર ધરાવતા બજારો તરફનું સ્થળાંતર છે.
વેલ્યુએશન અને AI પિવોટ
ભારતીય બજારોના ઊંચા વેલ્યુએશન ગ્લોબલ રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. હાલમાં Nifty 50 નો ફોરવર્ડ P/E રેશિયો આશરે 17.6 છે, જે MSCI ઈમરજિંગ માર્કેટ્સ ઈન્ડેક્સ કરતા 77% ના પ્રીમિયમ પર છે. સાઉથ કોરિયા અને તાઇવાન જેવા દેશો સેમિકન્ડક્ટર અને AI સપ્લાય ચેઈનમાં મજબૂત પકડ ધરાવે છે, જેના કારણે ગ્લોબલ ફંડ્સ ભારતમાંથી મૂડી પાછી ખેંચી ત્યાં રોકાણ કરી રહ્યા છે. વધુમાં, MSCI ઈન્ડેક્સમાં ભારતનું વેઈટેજ ઘટીને 11.29% થતા પેસિવ ફંડ્સ તરફથી પણ વેચવાલીનું દબાણ જોવા મળ્યું છે.
ડોમેસ્ટિક ઇન્વેસ્ટર્સ (DIIs) બન્યા મજબૂત આધાર
વિદેશી વેચવાલી છતાં ભારતીય બજાર ટકી રહ્યું છે, તેનું મુખ્ય કારણ ડોમેસ્ટિક ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (DIIs) છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ અને ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીઓએ આ વર્ષે બજારમાં અંદાજે $60 બિલિયનનું રોકાણ કરીને બજારને મોટો ટેકો આપ્યો છે. જોકે, આ આંતરિક મૂડી પરની વધુ નિર્ભરતા ભવિષ્યમાં વોલેટિલિટીનું જોખમ પણ ઊભું કરી શકે છે.
મેક્રો પ્રેશર અને સપ્ટેમ્બરના પડકારો
જુલાઈ અને ઓગસ્ટમાં સ્થિરતા બાદ સપ્ટેમ્બરમાં ફરી નકારાત્મક વલણ જોવા મળ્યું છે. ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવ, US બોન્ડ યીલ્ડમાં મજબૂતી અને ડોલર સામે રૂપિયાના અવમૂલ્યન જેવી સ્થિતિ વિદેશી રોકાણકારોને ભારતીય એસેટ્સથી દૂર રાખી રહી છે. હવે રોકાણકારોની નજર ભારતીય કંપનીઓના કમાણી (Earnings) પર છે, જે આ પ્રીમિયમ વેલ્યુએશનને ન્યાયી ઠેરવી શકે કે કેમ તે જોવું મહત્વનું રહેશે.