જૂન મહિનામાં વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) એ ભારતીય સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં ₹41,773 કરોડનું ઐતિહાસિક રોકાણ કર્યું છે. ટેક્સમાં રાહત અને ગ્લોબલ ઇન્ડેક્સમાં સમાવેશની અપેક્ષા આ મોટા રોકાણ પાછળના મુખ્ય કારણો છે.
FPIs દ્વારા ભારતીય બોન્ડમાં રોકાણનો રેકોર્ડ
વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) એ જૂન મહિના દરમિયાન ભારતીય સરકારી બોન્ડ્સમાં અગાઉ ક્યારેય ન જોયો હોય તેટલો પ્રવાહ લાવીને ₹41,773 કરોડનું રોકાણ કર્યું છે. આ આંકડો છેલ્લા બે મહિના, એટલે કે એપ્રિલ અને મે મહિનામાં થયેલા ₹5,000 કરોડ થી ₹5,500 કરોડના રોકાણ કરતાં ઘણો વધારે છે. આ તેજી એ હકીકત દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક રોકાણકારો હવે ભારતીય દેવા (Indian Debt) માં વધુ રસ દાખવી રહ્યા છે, ખાસ કરીને જ્યારે તેઓ મુખ્ય ગ્લોબલ બોન્ડ ઇન્ડેક્સમાં ભારતીય બોન્ડ્સના સંભવિત સમાવેશની તૈયારી કરી રહ્યા છે.
વિદેશી રોકાણ શા માટે વધ્યું?
આ મોટા રોકાણ પાછળનું મુખ્ય કારણ સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલા નીતિગત સુધારા છે, જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો માટે રોકાણનો ખર્ચ ઘટ્યો છે. ખાસ કરીને, 12.5% કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ અને 20% વિથહોલ્ડિંગ ટેક્સમાંથી મુક્તિ મળ્યા બાદ ભારતીય બોન્ડ્સ વધુ આકર્ષક બન્યા છે. આ માળખાકીય ફેરફારો સાથે, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા 'ફુલ્લી એક્સેસિબલ રૂટ' (FAR) નો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે ગ્લોબલ ફંડ્સને સરકારી સિક્યોરિટીઝની વિશાળ શ્રેણીમાં સરળતાથી રોકાણ કરવાની તક મળી રહી છે. FAR હેઠળ, બિન-રહેવાસીઓ કોઈપણ રોકાણ મર્યાદા વિના ચોક્કસ સરકારી બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરી શકે છે.
બોન્ડ હોલ્ડિંગ્સ અને માર્કેટ પર અસર
ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (Clearing Corporation of India Ltd.) ના ડેટા અનુસાર, FAR હેઠળ બોન્ડ્સમાં કુલ વિદેશી હોલ્ડિંગ્સ હવે ₹3.73 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો હાલમાં લાયક સિક્યોરિટીઝના લગભગ 7.12% હિસ્સો ધરાવે છે. જોકે, રોકાણકારોની પસંદગી એકસરખી નથી. ઉદાહરણ તરીકે, 7.38% વ્યાજ દર ધરાવતો અને 2027 માં પાકતી મુદત ધરાવતો બોન્ડ ખાસ ધ્યાન ખેંચી રહ્યો છે, જેમાં વિદેશી માલિકી 21.5% સુધી પહોંચી ગઈ છે.
શું ધ્યાનમાં રાખવું?
આ રેકોર્ડ રોકાણ ભારતીય અર્થતંત્રમાં વિશ્વાસ દર્શાવે છે, પરંતુ તે જ સમયે, ભારતીય ઇક્વિટી માર્કેટમાં FPIs નો હિસ્સો પ્રમાણમાં ઓછો રહ્યો છે. ઇક્વિટીમાં રોકાણ જૂનના ઉત્તરાર્ધમાં જ થોડું વધ્યું હતું, જે સૂચવે છે કે વૈશ્વિક રોકાણકારો હાલમાં શેરબજારની અસ્થિરતા કરતાં સરકારી દેવાની સ્થિરતા અને વળતરને વધુ પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે. ભવિષ્યમાં, ભારતીય સરકારી સિક્યોરિટીઝનું વૈશ્વિક એગ્રીગેટ બોન્ડ ઇન્ડેક્સમાં સમાવેશ થવાની શક્યતા પર નજર રાખવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જો આવું થાય, તો જે ફંડ્સ આ ઇન્ડેક્સને ટ્રેક કરવા માટે રચાયેલ છે, તેમાંથી વધુ નિષ્ક્રિય રોકાણ (passive inflows) આવી શકે છે. રોકાણકારો એ પણ જોઈ શકે છે કે RBI આ મોટા મૂડી પ્રવાહના પ્રતિભાવમાં લિક્વિડિટી અને ચલણના ઉતાર-ચઢાવનું કેવી રીતે સંચાલન કરે છે.