FAO એ ચેતવણી આપી છે કે ગુણવત્તાના અભાવે હર્બલ પશુ દવાઓનું વૈશ્વિક સ્તરે માર્કેટિંગ કરવું મુશ્કેલ છે. જોકે, ભારતના National Dairy Development Board એ **10 લાખ** થી વધુ કિસ્સાઓમાં આ પદ્ધતિ સફળતાપૂર્વક લાગુ કરીને નવો રસ્તો બતાવ્યો છે.
વૈશ્વિક સ્તરે પડકારો શું છે?
United Nations ની સંસ્થા FAO નું કહેવું છે કે પશુઓના ઈલાજમાં એન્ટિબાયોટિક્સના વિકલ્પ તરીકે હર્બલ દવાઓ ઉત્તમ છે, પરંતુ તેની સામે મોટા અવરોધો છે. સૌથી મોટો પડકાર ઉત્પાદનનું માનકીકરણ (Standardization) અને વૈજ્ઞાનિક પુરાવાનો છે. કુદરતી અર્કની શક્તિ તે કઈ સિઝનમાં ઉગાડવામાં આવ્યા છે તેના પર નિર્ભર હોવાથી, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એકસરખી ગુણવત્તા જાળવવી મુશ્કેલ છે, જેના કારણે ગ્લોબલ રેગ્યુલેટર્સ તેને મંજૂરી આપવામાં ખચકાય છે.
ભારતનું સફળ મોડલ
ગ્લોબલ પડકારોની વચ્ચે પણ ભારતે 'Ethnoveterinary' મેડિસિન ક્ષેત્રે રાહ ચીંધી છે. National Dairy Development Board અને Department of Animal Husbandry એ પશુઓને પ્રથમ સારવાર તરીકે હર્બલ દવા આપવાનું શરૂ કર્યું છે. ડેટા મુજબ, માર્ચ 2025 સુધીમાં 8 રાજ્યોમાં 11 લાખથી વધુ પશુઓ પર આ પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં 80% થી વધુ સફળતા મળી છે.
રોકાણકારો માટે શું છે તક?
આ સેક્ટરમાં રહેલી સંભાવનાઓ સ્પષ્ટ છે: ખેડૂતો માટે સસ્તો ઈલાજ અને ફૂડ ચેઈનમાં એન્ટિબાયોટિક્સનો ઘટતો ઉપયોગ. જોકે, આને બિઝનેસ તરીકે વિકસાવવા માટે કંપનીઓએ રિસર્ચ પાછળ મોટું રોકાણ કરવું પડશે જેથી દરેક બેચમાં એકસમાન પરિણામ મળે. હાલમાં આ માર્કેટ લોકલ છે, પણ જે કંપનીઓ વૈજ્ઞાનિક વેલિડેશન સાબિત કરી શકશે, તે ભવિષ્યમાં આ સેક્ટરના લીડર્સ બની શકે છે.