વિકસિત દેશોની સરખામણીમાં ઈમર્જિંગ માર્કેટ્સ ગ્રોથ તો કરી રહ્યા છે, પણ મોંઘવારીને કારણે પ્રજામાં રોષ વધી રહ્યો છે. રાજકીય અસ્થિરતાનો આ ખતરો રોકાણકારો માટે એક મોટી દુવિધા ઊભી કરી રહ્યો છે.
વર્તમાન સમયમાં ઈમર્જિંગ માર્કેટ્સના રોકાણકારો એક અઘરા તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. આ દેશોનો જીડીપી ગ્રોથ લગભગ 4% ની આસપાસ નોંધાઈ રહ્યો છે, જે વિકસિત દેશો કરતા ઘણો વધુ છે. પરંતુ, આ આર્થિક સફળતા અને જમીની હકીકત વચ્ચે મોટું અંતર જોવા મળી રહ્યું છે. આર્જેન્ટિના, મોરોક્કો અને શ્રીલંકા જેવા દેશોમાં આર્થિક સુધારાઓ સામે પ્રજાનો વિરોધ વધી રહ્યો છે, જેનું મુખ્ય કારણ વધતી જતી મોંઘવારી છે.
ફિસ્કલ રિફોર્મ્સ અને તેની કિંમત
સમસ્યાની જડ 'ફિસ્કલ કોન્સોલિડેશન' છે. દેવું ઘટાડવા અને ગ્લોબલ રોકાણકારોને આકર્ષવા માટે સરકારો અનાજ અને ઈંધણ જેવી વસ્તુઓ પરની સબસિડી ઘટાડી રહી છે. ગરીબ પરિવારો માટે આ વસ્તુઓ તેમના ઘરના કુલ બજેટના 50% જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે. સબસિડી કટ કે ચલણના ઘસારાને કારણે જ્યારે આ ખર્ચ વધે છે, ત્યારે સામાન્ય માણસ પર તેની સીધી અસર પડે છે અને અસમાનતા વધતા સામાજિક અશાંતિ ફેલાય છે.
રોકાણકારોએ શા માટે ચિંતા કરવી જોઈએ?
રોકાણકારો માટે આ માત્ર સામાજિક મુદ્દો નથી, પણ આર્થિક જોખમ પણ છે. વિદેશી મૂડીરોકાણ (FDI) નો મુખ્ય આધાર રાજકીય સ્થિરતા છે. જો જનાક્રોશ વધે, તો સરકારો લોકપ્રિયતા પાછી મેળવવા માટે સુધારા છોડી દે છે, જેનાથી ફુગાવો વધે છે અને આર્થિક સ્થિરતા ખોરવાઈ શકે છે. 'Verisk Maplecroft' ના ડેટા મુજબ, છેલ્લા દાયકામાં નાગરિક અશાંતિનો ગ્રાફ સતત ઉપર રહ્યો છે.
ભારત માટે શું સ્થિતિ છે?
ભારત માટે આ એક મોટું વોચપોઈન્ટ છે. ભારતે ટાર્ગેટેડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્પેન્ડિંગ અને ડિજિટલ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર દ્વારા ગ્રોથ અને વેલ્ફેર વચ્ચે સારું સંતુલન જાળવ્યું છે. જોકે, આગામી દાયકામાં 1.2 અબજ લોકો વર્કફોર્સમાં પ્રવેશવાના છે, ત્યારે રોજગારીનું દબાણ ઘણું વધારે રહેશે. જો ગ્લોબલ માર્કેટ્સમાં અસ્થિરતા આવશે, તો કેપિટલ સાવધ થઈ શકે છે જેની અસર લિક્વિડિટી પર પડી શકે છે.
આગળ શું જોવું?
આગામી ક્વાર્ટર્સમાં સરકારો આર્થિક શિસ્ત અને સામાજિક જરૂરિયાતો વચ્ચે કેવું સંતુલન જાળવે છે તેના પર નજર રાખવી જરૂરી છે. શું આ સુધારાઓ પર્યાપ્ત રોજગારી પેદા કરી રહ્યા છે? જો નેતાઓ લાંબા ગાળાના સ્વાસ્થ્યને બદલે ટૂંકા ગાળાના લોકપ્રિય પગલાં લેશે, તો બજારમાં વોલેટિલિટી વધવાના પૂરા સંકેત છે.